🎯 Missiya: Sayohat kuni uchun A, B yoki C ovqat rejasidan qaysi birini tanlaymiz — va nega?
Bu qurilmada o‘zbekcha ovoz yo‘q: so‘zlar ekranda birma-bir yonadi.
Dushanba
S
Sinf rahbariTanaffusdan keyin xush kelibsizlar! Shanba kuni butun kunlik sayohat: avtobusda bog‘ga boramiz. Jamoalar ovqat rejasini tuzadi.
A
AnvarBu hafta jamoa sardori menman. Darslikda ratsional ovqatlanishning uch qoidasi bor: olingan energiya sarflanganiga teng bo‘lsin, oziq moddalar tanaga mos bo‘lsin, ovqat rejimi bo‘lsin.
M
Malika11–13 yoshli o‘quvchiga kuniga taxminan 2350–2500 kkal kerak. Biz 2400 kkal olamiz.
Z
ZarinaKun to‘rt qismga bo‘linadi: nonushta 25–30 %, tushlik 35–40 %, kechki ovqat 15–20 %, tamaddi 10–15 %.
JasurAvtobus shanba kuni yo‘lga chiqadi. Xaritada u shunchaki nuqta: o‘lchami masofaga nisbatan juda kichik bo‘lsa, jismni deymiz.
M
MalikaMexanik harakat — jismning boshqa jismlarga nisbatan o‘rni vaqt o‘tishi bilan o‘zgarishi. Yo‘lovchi avtobusga nisbatan tinch, yerga nisbatan harakatda.
A
AnvarJism chizgan chiziq — trayektoriya. To‘g‘ri chiziq bo‘lsa — to‘g‘ri chiziqli, egri bo‘lsa — egri chiziqli harakat.
Fizika
🔒Qulf 2: Avtobus — nuqta
Topshiriq: Yo‘lovchi avtobusning o‘rindig‘iga nisbatan qanday?
Seshanba
A
AnvarTamaddi paketi 24 ta, har biri 360 kkal. 360 · 24 = 360 · (25 − 1) = 9000 − 360 = 8640 kkal. Taqsimot qonuni ayirish bilan ham ishlaydi.
M
MalikaQoidalarni kkal ga aylantiramiz (2400 uchun): nonushta 600–720, tushlik 840–960, kechki ovqat 360–480, tamaddi 240–360.
Z
ZarinaA reja: nonushta 400, tushlik 1200, kechki 500, tamaddi 300. Yig‘indisi 2400, lekin nonushta 600 dan kam, tushlik 960 dan ko‘p.
Siz
Demak, yig‘indi to‘g‘ri bo‘lishi yetarli emas, ulushlar ham kerak.
Matematika
🔒Qulf 3: Qulay hisob
Topshiriq: 360 · 24 ni qulay hisoblash qaysi?
🔑 Kalit: 2400 kkal uchun ulushlar: nonushta 600–720, tushlik 840–960, kechki 360–480, tamaddi 240–360 kkal. A reja shundan chiqib ketadi.
Z
ZarinaUglevodlar — asosiy energiya manbai, oqsillar — hujayralar qurilish materiali, yog‘lar — energiya zaxirasi.
A
AnvarOvqat hazm bo‘ladi: og‘iz, hiqildoq, qizilo‘ngach, oshqozon, ingichka ichak, yo‘g‘on ichak. Oziq moddalar ingichka ichakda qonga so‘riladi.
M
MalikaOshqozonda ovqat bir necha soat parchalanadi, suv esa tana massasining taxminan uchdan ikki qismi.
Siz
Yo‘lda suv olishni ham unutmaymiz.
Tabiiy fanlar
🔒Qulf 4: Ovqat qayerga boradi?
Topshiriq: Oziq moddalar qayerda qonga so‘riladi?
Chorshanba
Z
ZarinaSayohatda bargli gerbariy yig‘amiz. Olma va tut bargi novdada navbat bilan joylashgan: bo‘g‘imda bittadan.
J
JasurYalpiz va rayhonda barglar qarama-qarshi, ikkitadan. Ba’zi o‘simliklarda esa uch va undan ko‘p barg halqa hosil qiladi.
M
MalikaBarg ichida: epiderma, og‘izchalar, mezofill va tomirlar. Og‘izchalar orqali gaz almashadi va suv bug‘lanadi.
Botanika
🔒Qulf 5: Barg joylashishi
Topshiriq: Yalpiz bargi novdada qanday joylashgan?
Z
ZarinaTushlik uchun buterbrod: “Cut a circle from a tomato. Put two raisins for the eyes.” Buyruqda fe’l asosiy shaklda.
A
Aziz“Whose sandwich is this?” — “It’s Anvar’s.” Men yo‘ldagi itga shokolad bersam bo‘ladimi? 🐶
M
Malika“Don’t give chocolate to a dog.” Shokolad va uzum itlar uchun zararli.
Z
ZarinaC reja: nonushta 700, tushlik 800, kechki 600, tamaddi 300. Tushlik 840 dan kam, kechki esa 480 dan ko‘p. Mos kelmaydi.
Ingliz tili
🔒Qulf 6: Tushlik qutisi
Topshiriq: Buyruqni tuz: so‘zlarni tartib bilan bos.
So‘zlarni tartib bilan bosib, gapni yig‘ing
Don’tgivechocolatetoyourdog.
🔑 Kalit: C rejada tushlik 800 kkal (840 dan kam), kechki ovqat 600 kkal (480 dan ko‘p): ulushlar mos emas.
Payshanba
A
AnvarSayohat hisobotini yozamiz. «Yozmoq» dan «yozish», «yozuv» — harakat nomi: -sh, -ish, -uv. «Yozuvim chiroyli.»
Z
ZarinaSifatdosh: «pishgan olma» — -gan qo‘shimchasi o‘tgan zamon belgisi. Sifat doimiy belgi bildiradi, sifatdosh esa o‘zgarishga bog‘liq belgi.
M
MalikaAdabiyotda: satirada kulgu achchiq va o‘tkir, yumorda yengil va mehribon. Qahhorning «Og‘riq tishlar» pesasi yumoristik.
Siz
Hisobotimizga mehribon hazil qo‘shamiz.
Ona tiliAdabiyot
🔒Qulf 7: Yozuv va hazil
Topshiriq: Qaysi turda kulgu yengil va mehribon?
J
JasurGeografiya: Afrika eng issiq materik, chunki ko‘p qismi tropiklar orasida. Iqlim mintaqalari yettita: bitta ekvatorial va ikkitadan subekvatorial, tropik, subtropik.
M
MalikaEkvatorial mintaqada yil bo‘yi taxminan +26 °C, yog‘in ko‘p, faqat bitta fasl — yoz.
A
AnvarTarix: Bobil «xudolar darvozasi» degan ma’noni bildiradi. Podsho Xammurapi (taxminan miloddan avvalgi 1792–1750) qonunlarni tosh ustunga yozdirgan, ular hamma uchun amal qilgan.
Ratsional ovqatlanish qoidasi: kuniga taxminan 2400 kkal, nonushta 25–30 %, tushlik 35–40 %, kechki ovqat 15–20 %, tamaddi 10–15 %. A rejada nonushta 400 va tushlik 1200 kkal, C rejada tushlik 800 va kechki 600 kkal — chegaradan tashqari. B reja (660, 920, 460, 360 kkal) hamma qoidaga mos. Biz B ni tanladik.
— 6-B jamoa
Topilgan kalitlar
Kunlik energiya 2350–2500 kkal (biz 2400); ulushlar: nonushta 25–30 %, tushlik 35–40 %, kechki 15–20 %, tamaddi 10–15 %.
2400 kkal uchun ulushlar: nonushta 600–720, tushlik 840–960, kechki 360–480, tamaddi 240–360 kkal. A reja shundan chiqib ketadi.
C rejada tushlik 800 kkal (840 dan kam), kechki ovqat 600 kkal (480 dan ko‘p): ulushlar mos emas.