Joy balandligini o‘lchash
Yer yuzasi notekis: baland va past tog‘lar, qirlar, tekisliklar, botiqlar – hammasi relyef deyiladi. Joy balandligi ikki xil. Mutlaq balandlik – nuqtaning dengiz (okean) sathidan balandligi; dengiz sathi 0 deb olinadi, chunki suv sathi tinch turganda tekis bo‘ladi. Masalan, O‘zbekistondagi eng baland nuqta – Hazrati Sulton cho‘qqisi (4643 m); Toshkent dengiz sathidan taxminan 400–450 m balandda. Dengiz sathidan past joylar manfiy (–) belgi bilan yoziladi: Qizilqum cho‘lidagi Mingbuloq botig‘i –12 m. Quruqlikdagi eng baland nuqta – Everest (Jomolungma, taxminan 8849 m), eng past quruqlik nuqtasi – O‘lik dengiz qirg‘og‘i (dengiz sathidan taxminan 430 m pastda). Nisbiy balandlik – bir nuqtaning boshqasidan tik balandligi: nisbiy balandlik = yuqori nuqta mutlaq balandligi − quyi nuqta mutlaq balandligi. Balandlik nivelir bilan o‘lchanadi (nivelirlash), hozir esa sun’iy yo‘ldoshlar yordamida ham.
Kichik tadqiqot: stol sirtini «dengiz sathi» deb olib, po‘kak yoki plastilin bo‘lagiga uzunroq va kaltaroq cho‘plarni (qalam) o‘rnating. Chizg‘ich bilan har birining «mutlaq» balandligini (stoldan) o‘lchang, so‘ng uzun cho‘pning qisqa cho‘pdan «nisbiy» balandligini ayirib toping. Xavfsizlik: o‘tkir uchli cho‘plar o‘rniga o‘chirg‘ichli qalam yoki to‘mtoq tayoqchalar ishlating; yelim va bo‘yoqni og‘izga olmang.