Jismlarning elektrlanishi
Ikki jism bir-biriga ishqalanganda, ularning birdan ikkinchisiga juda mayda manfiy zarralar – elektronlar o‘tadi va jismlar elektrlanadi (zaryadlanadi). Elektron ortiqcha bo‘lgan jism manfiy, kam bo‘lgan jism musbat zaryadlanadi. Shuning uchun zaryad ikki xil: musbat (+) va manfiy (–). Odatda shoyiga ishqalangan shisha tayoqcha musbat, mo‘ynaga ishqalangan ebonit tayoqcha manfiy zaryadlanadi. Bir xil ishorali zaryadlar bir-birini itaradi, har xil ishoralilar tortadi. Elektrlangan jism zaryadsiz yengil jismlarni ham (qog‘oz parchasi, juda mayda murch kukuni) o‘ziga tortadi: taroqqa soch yopishishi, pufakning devorga yopishishi shunga misol. Quruq havoda bu hodisa kuchliroq bo‘ladi. Bulutlarda katta zaryad to‘planib, uchqun (razryad) hosil bo‘lganda chaqmoq chaqnaydi va momaqaldiroq guldiraydi. Chaqmoq xavfli: momaqaldiroq paytida binoga kiring, daraxt tagida, ochiq dalada, suvda yoki baland narsa yonida turmang. Chaqmoqdan keyingi gulduros sekin keladi: tovush tezligi taxminan 340 m/s, shuning uchun chaqmoq va gulduros orasidagi soniyalarni 340 ga ko‘paytirib, chaqmoqqacha masofani (m) topish mumkin.
Pufak tajribasi: shishirilgan pufakni sochingizga yoki jun matoga ishqalab, mayda qog‘oz parchalariga va devorga yaqinlashtiring. Ikkita ipga osilgan pufakni bir xil matoga ishqalab, bir-biriga yaqinlashtiring: itarilishni kuzating. Xavfsizlik: allergiyasi bo‘lganlar lateks pufak o‘rniga plastik narsa ishlatsin; pufakni og‘izga solmang; murch kukuni bilan tajribada nafas olmang (aksirish mumkin); elektr rozetkasi yoki simlar yonida ishlamang.