Moddaning zichligi
Zichlik – moddaning birlik hajmiga to‘g‘ri keladigan massasi. U massani hajmga bo‘lib topiladi: ρ = m : V, bunda ρ – zichlik, m – massa, V – hajm. Massa grammda (g), hajm kub santimetrda (sm³) olinsa, zichlik g/sm³ da chiqadi; bu har 1 sm³ moddaning grammdagi massasini bildiradi. SI birligi kg/m³; 1 g/sm³ = 1000 kg/m³. Masalan, suvning zichligi 1 g/sm³ (1000 kg/m³), temirniki 7,8 g/sm³, alyuminiyniki 2,7 g/sm³, oltinniki 19,3 g/sm³, po‘kakniki 0,24 g/sm³. Bir xil hajmli mis va alyuminiy kubning massasi turlicha: misniki katta, chunki mis zichroq. Jism suyuqlikdan kam zich bo‘lsa, suzadi; zichroq bo‘lsa, cho‘kadi. Muz (taxminan 0,9 g/sm³) suvdan kam zich, shuning uchun suvda suzadi.
Bozorda sotuvchining paxta va guruch solingan bir xil kattalikdagi ikkita qopi yonma-yon turibdi. Paxtali qopni bola bir qo‘lida ko‘taradi, guruchlisini ikki qo‘lda ham zo‘rg‘a. Bir xil hajmda guruchning massasi paxtanikidan ancha katta, ya’ni zichligi ko‘proq.
Kemasozlar kema suvda suzishi uchun materiallar zichligini hisobga oladi, zargar metallni zichligiga qarab farqlaydi, quruvchi yengil yoki og‘ir material tanlaydi.
Hajmi o‘xshash ikki narsani qo‘lingizga olib solishtiring: masalan, shimgich va tosh, yoki g‘ijimlangan qog‘oz to‘pi va kartoshka. Qaysi biri og‘irroq ekanini sezing.
Tajriba: bir xil ikkita mandarin oling; birining po‘stini archib tashlang. Ikkalasini suvli stakanga ehtiyotkorlik bilan soling: po‘sti bor mandarin suzadi (po‘stidagi havo bo‘shliqlari uni yengillashtiradi), po‘stsiz mandarin cho‘kadi (suvdan zichroq). Sababini zichlik bilan tushuntiring. Xavfsizlik: mandarin ishlatilganda allergiyasi borlar tegmasin; tajriba mevalarini toza saqlab, yeyishdan oldin yuving; to‘kilgan suvni arting.