O‘simliklar dunyosi
O‘simliklar – ko‘p hujayrali organizmlar. Ular avtotrof oziqlanadi: yorug‘likda, xlorofill pigmenti ishtirokida suv va karbonat angidriddan organik moddalar (uglevodlar) hosil qiladi va kislorod ajratadi – bu fotosintez. Minerallarni tuproqdan oladi. Fotosintezda hosil bo‘lgan organik moddalar nafas olishda kislorod yordamida parchalanadi va energiya hamda karbonat angidrid hosil bo‘ladi. Olimlar o‘simliklarni sporali va urug‘li guruhlarga bo‘ladi. Sporali o‘simliklarga yo‘sinlar va qirqquloqlar (qirqbo‘g‘im ham) kiradi; ular sporalar bilan ko‘payadi. Urug‘li o‘simliklarga ignabarglilar (urug‘i qubbada ochiq yetiladi, masalan, qarag‘ay) va gulli o‘simliklar kiradi; gulli o‘simliklar gul va meva hosil qiladi. Gulli o‘simliklar ikki sinfga bo‘linadi: ikki urug‘pallali va bir urug‘pallali. O‘simliklarni o‘rganuvchi fan – botanika. Ular oziq-ovqat, dori, qurilish materiali manbai bo‘lib, ba’zilari manzara uchun ekiladi.
Hovlida bir necha hafta tahta ostida qolgan o‘t sarg‘ayib, oqargan. Tahta olinib, quyosh nuri tushgach o‘t yana yashil tusga kirdi. Xlorofill yorug‘likda hosil bo‘ladi va o‘simlik oziq tayyorlashi uchun yorug‘lik kerak.
Bog‘bon issiqxonada o‘simliklarga yetarli yorug‘lik tushishini ta’minlaydi, agronom ekinlarni quyoshli joyga ekadi, o‘rmonchi daraxtlar kislorod berishini hisobga olib maydonlarni asraydi.
Devor yoki daraxt soyasidagi o‘simlikni quyoshli joydagi o‘sha turdagi o‘simlik bilan solishtiring: rangi va bo‘yi qanday? Faqat qarang.
Kuzatish: maktab hovlisidan 4 xil o‘simlikni kuzating (kesib olmay, rasmga oling yoki chizing): daraxt, o‘t, gulli o‘simlik, yo‘sin (bo‘lsa). Har birining guli, bargi, poyasi bor-yo‘qligini jadvalga yozing. Xavfsizlik: noma’lum o‘simlikni yemang, hidlamang, og‘izga solmang; chaqadigan va tikanli o‘simliklarga tegmang, ishdan keyin qo‘lni yuving; himoyadagi o‘simliklarni uzmang.