🎯 Missiya: Yorliqsiz X va Y idishlarning qaysi biri bug‘doy, qaysi biri loviya — va qanday bildik?
Bu qurilmada o‘zbekcha ovoz yo‘q: so‘zlar ekranda birma-bir yonadi.
Dushanba
B
BoboBolalar, issiqxonada ikkita ko‘chat idishi bor edi, yorliqlari yuvilib ketdi. Men faqat bug‘doy va loviya ekkanimni eslayman, qaysi biri qaysi ekanini esa yo‘q.
Z
ZarinaBu hafta men boshlayman. Idishlarni X va Y deb belgilaymiz.
A
AzizMana, X idishda qizil qo‘ng‘iz ham bor! 🐞
M
MalikaQo‘ng‘iz — hayvon: geterotrof, tayyor organik modda bilan oziqlanadi, umurtqasiz. O‘simlik esa fotosintez bilan o‘zi oziq tayyorlaydi.
Siz
Idishlardagi ko‘chatlar o‘simlik, faqat bug‘doy yoki loviya. Ikki sinfdan biri: bir urug‘pallali yoki ikki urug‘pallali.
Tabiiy fanlar
🔒Qulf 1: Yorliqsiz idishlar
Topshiriq: Qaysi organizm geterotrof?
🔑 Kalit: Idishlarda faqat bug‘doy va loviya ekilgan; boshqa ekin yo‘q. Demak, bittasi bir, ikkinchisi ikki urug‘pallali.
A
AnvarBobo X idishga 1/4 l, keyin yana 1/6 l suv quydi. Jami qancha? Umumiy maxraj 12: 3/12 + 2/12 = 5/12 l.
J
JasurMaxrajlarni qo‘shmaymiz! 1/4 + 1/6 ni 2/10 deb yozish xato.
M
MalikaY idishga 2 1/3 l quyildi, ertasi kuni 1 5/6 l. Farqi: 2 2/6 − 1 5/6. Kasr qism kichik, butundan qarz olamiz: 1 8/6 − 1 5/6 = 3/6 = 1/2 l.
Matematika
🔒Qulf 2: Sug‘orish hisobi
Topshiriq: 1/4 + 1/6 nechaga teng?
Seshanba
Z
ZarinaLupa bilan barglarni ko‘rdik. X dagi barg uzun va ingichka, tomirlari parallel. Y dagi barg keng, tomirlari to‘rsimon 🔍
A
AnvarBarg — novdaning yon vegetativ organi: fotosintez qiladi, suv bug‘latadi, gaz almashadi. Plastinka va band qismlaridan iborat.
B
BoboPomidor novdasining uchini chilpisak, bo‘yiga o‘sishi to‘xtaydi, yon novdalar ko‘payadi. O‘sish konusi uchki kurtakda bo‘ladi.
Siz
Yozib qo‘yamiz: X — parallel tomir, Y — to‘rsimon tomir.
Botanika
🔒Qulf 3: Barg tomirlari
Topshiriq: Bir urug‘pallali o‘simlik bargida tomirlar qanday bo‘ladi?
🔑 Kalit: X ning barg tomirlari parallel, Y niki to‘rsimon; bir urug‘pallalilarda parallel yoki yoysimon, ikki urug‘pallalilarda to‘rsimon tomir bo‘ladi.
J
JasurFizikadan laboratoriya: shayinli tarozini muvozanatga keltiramiz. Jism chap pallaga, toshlar o‘ng pallaga, toshlarni pinset bilan olamiz.
M
MalikaHo‘l, iflos yoki issiq narsani pallaga qo‘ymaymiz. Loviya urug‘i quruq: 20 tasi 9,6 g.
A
AnvarHajmini suv bilan topdik: 8 sm³. Zichlik ρ = m : V = 9,6 : 8 = 1,2 g/sm³. Suvdan zichroq, shuning uchun cho‘kadi.
Siz
Zichlikni suv siqib chiqarishi bilan aniqlash usuli qadimdan ma’lum: Beruniy va al-Xoziniy ham shunga o‘xshash usullarda ishlagan.
Fizika
🔒Qulf 4: Shayinli tarozida
Topshiriq: Massa 9,6 g, hajm 8 sm³. Zichlik qancha?
Chorshanba
Z
ZarinaKo‘chatlarni ehtiyotkorlik bilan sug‘urib oldik. X da bitta urug‘palla va ko‘p ingichka ildiz — popuk ildiz.
J
JasurY da ikkita urug‘palla va bitta yo‘g‘on asosiy ildiz — o‘q ildiz.
M
MalikaDarslik: ikki urug‘pallalilarda (loviya, olma) odatda o‘q ildiz va to‘rsimon tomir; bir urug‘pallalilarda (bug‘doy, makkajo‘xori) popuk ildiz va parallel tomir.
Siz
Uch belgi bir joyga tushdi: urug‘palla, ildiz, tomir.
Tabiiy fanlar
🔒Qulf 5: Urug‘palla va ildiz
Topshiriq: Popuk ildiz va bitta urug‘palla qaysi sinfga xos?
🔑 Kalit: X: bitta urug‘palla va popuk ildiz; Y: ikkita urug‘palla va o‘q ildiz.
A
AnvarBobo ob-havoni so‘radi. Okean Quyosh issiqligining ko‘p qismini yutadi (darslikda 70 foiz) va «akkumulyator» kabi atmosferani isitadi.
M
MalikaDengiz havo massalari nam, kontinental massalar quruq bo‘ladi.
Z
ZarinaOkean boyliklari: baliq, suvo‘tlar, osh tuzi, neft va gaz. Organizmlar: plankton oqim bilan suzadi, nekton o‘zi suzadi, bentos tubida yashaydi.
Geografiya
🔒Qulf 6: Okean va ob-havo
Topshiriq: Tubida yashaydigan organizmlar qanday ataladi?
Payshanba
B
BoboIdishlar sug‘orildi. Kim sug‘ordi? Noma’lum — bu majhul nisbat: -ildi.
M
Malika«Bobo idishni sug‘ordi» — aniq nisbat. «Idish sug‘orildi» — majhul. «Bobo yuvindi» — o‘zlik nisbati: o‘ziga harakat.
Z
Zarina«O‘qimoq» dan «o‘qitmoq» — orttirma nisbat: boshqa kishi bajaradi. «Yozdirdi» — boshqa odamga yozdirdi.
Ona tili
🔒Qulf 7: Bobomning ko‘rsatmalari
Topshiriq: «Xat yozildi» qaysi nisbatda?
A
AzizBobo bilan urug‘ do‘koniga bordik. “I’d like a packet of seeds, please.” — “Here you are.”
M
MalikaIdish so‘zlari: a bottle of water, a jar of honey, a packet of biscuits, a bar of chocolate.
Z
ZarinaHisobot: “I bought two kilos of apples.” Bought — buy ning o‘tgan zamoni.
Ingliz tili
🔒Qulf 8: Urug‘ do‘konida
Topshiriq: Iltimosni tuz: so‘zlarni tartib bilan bos.
So‘zlarni tartib bilan bosib, gapni yig‘ing
I’dlikeapacketofseeds,please.
A
AnvarRuscha: «Мы шли из школы до дома дедушки.» «Из школы» — qayerdan, «до дома» — qayergacha.
M
Malika«В классе» → «из класса», «на уроке» → «с урока», «у друга» → «от друга».
Siz
«С» «на» o‘rnini bosadi, «из» esa «в» o‘rnini.
Rus tili
🔒Qulf 9: Qayerdan qayergacha
Topshiriq: «На уроке» ning «qayerdan?» shakli qaysi?
Juma
M
MalikaAdabiyotda Muqimiy: 1850-yilda Qo‘qonda novvoy oilasida tug‘ilgan, hajviyachi shoir va xattot. Rodarining «Uchtadan oxiri bor ertaklar» to‘plamida har ertakning uchta xotimasi bor.
J
JasurErtak mazmunini aytmaymiz. Tarixda: misrliklar yozuvini yunonlar «iyeroglif» deb atagan, ya’ni «muqaddas o‘ymakorlik».
Z
ZarinaPapirus — papirus o‘simligi poyasidan tayyorlangan «qog‘oz». Savodli kotiblar hurmat qilingan.
Siz
Poya bizning bot darsimizdan: poya tayanch va moddalarni o‘tkazadi.
AdabiyotTarix
🔒Qulf 10: Yozuv va ertak
Topshiriq: Papirus o‘simlikning qaysi qismidan tayyorlangan?
B
BoboXo‘sh, qaysi idish bug‘doy, qaysi biri loviya?
A
AnvarX: bitta urug‘palla, popuk ildiz, parallel tomir. Bular bir urug‘pallalilarga xos.
J
JasurY: ikkita urug‘palla, o‘q ildiz, to‘rsimon tomir — ikki urug‘pallali.
M
MalikaBug‘doy bir urug‘pallali, loviya ikki urug‘pallali. Demak, X — bug‘doy, Y — loviya.
Siz
Yorliqlar: X — bug‘doy, Y — loviya. Bobo, rahmat!
Tabiiy fanlar
🔒Qulf 11: Qaror
Topshiriq: Qaysi kalit X idishning loviya ekanini rad etdi?
X da bitta urug‘palla, popuk ildiz va parallel tomirli barglar bor — bu bir urug‘pallali o‘simlik, bug‘doy. Y da ikkita urug‘palla, o‘q ildiz va to‘rsimon tomirli barglar bor — bu loviya. Yorliqlarni yozdik.
— 6-B jamoa
Topilgan kalitlar
Idishlarda faqat bug‘doy va loviya ekilgan; boshqa ekin yo‘q. Demak, bittasi bir, ikkinchisi ikki urug‘pallali.
X ning barg tomirlari parallel, Y niki to‘rsimon; bir urug‘pallalilarda parallel yoki yoysimon, ikki urug‘pallalilarda to‘rsimon tomir bo‘ladi.
X: bitta urug‘palla va popuk ildiz; Y: ikkita urug‘palla va o‘q ildiz.
Yulduzli savollar
Ikki urug‘palla, o‘q ildiz, to‘rsimon tomir — bu qaysi sinf?
2 2/6 − 1 5/6 nechaga teng?
O‘ylab ko‘r: nega bitta belgi emas, uchta belgi kerak edi?