ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Buyruq va shart mayli

Darslar 8–9 · 2 ta dars · G. T. Gasilova, Yu. Yu. Musurmanova. Rus tili, 6-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beradigan maktablar uchun). 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi», Toshkent, 2017
9

Faraz qilinadigan, haqiqiy bo‘lmagan harakat

Darslik, 43–46-betlar
MaqsadShart mayli shakllaridan foydalanib, haqiqiy bo‘lmagan, faraz qilingan harakat haqida gapirish.
Yangi so‘zlar
shart mayli · условное наклонениеagar … bo‘lganida · если быsehrgar · волшебникorzu · желание
Tushuntirish

Faraz qilingan, haqiqatda bo‘lmagan, faqat faraz qilingan harakat shart mayli («условное наклонение») bilan ifodalanadi. U fe’lning o‘tgan zamon shakli va yuklama «бы» dan tuziladi: «сделал бы, сделала бы, сделали бы» (jins va son o‘zgaradi, «бы» o‘zgarmaydi). Shart gapda «если бы» ishlatiladi: «Если бы я стал волшебником, я сделал бы всех людей добрыми.» «Если бы» dan keyin ham, asosiy gapda ham o‘tgan zamon + «бы»: «Если бы не начался дождь, мы играли бы в футбол.» «Бы» fe’ldan oldin yoki keyin turishi mumkin: «Я бы пришёл» = «Я пришёл бы». «Хотел бы, мог бы, знал бы, умел бы» shartni ko‘rsatadi. Eslang: «чтобы» bu — maqsad yoki istak bildiradi: «Я хочу, чтобы все были здоровы.»

jinsshartnatija
онЕсли бы он знал,он прочитал бы
онаЕсли бы она знала,она прочитала бы
ko‘plikЕсли бы они знали,они прочитали бы
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Kutubxonada rus tilida gapiruvchi mehmon «Я бы хотел взять книгу» deydi. Kutubxonachi iltimosni muloyim tushunib, darrov yordam beradi. Muloyim shakl suhbatni yengillashtirdi.

Kim ishlatadi

Xizmat ko‘rsatuvchi xodim, diplomat va mehmon kutuvchi odamlar iltimosni «бы» shakli bilan yumshatadi.

Bugun sinab ko‘ring

Biror iltimosni rus tilida «бы» bilan ayting va uni oddiy buyruqdan qanchalik muloyim chiqqanini eshiting.

Namunalar
«Если бы я был волшебником». «Если бы я был волшебником, я построил бы большой сад для всех детей. Я попросил бы дождь не мешать нашим играм. А если бы у меня была волшебная палочка, я помог бы больным людям. Но пока я просто учусь и мечтаю.» (Mazmuni: sehrgar bo‘lganda nima qilishim haqida orzu.)
Almashtirish: «Я бы пошёл на стадион, но папа не разрешил.» = «Если бы папа разрешил, я бы пошёл на стадион.» «Мы бы сыграли в шахматы, но не было времени.»
Sinfda faoliyat

«Agar … bo‘lganida». Bir o‘quvchi «Если бы я …» deb boshlaydi, qo‘shnisi «я бы …» bilan tugatadi. Masalan: «Если бы я был птицей, я бы улетел в горы.» Yo‘l qo‘yilgan xatolarni sinf tuzatadi.

Mashq
1
«Я (прийти) бы, но дождь.» — fe’lni shart mayliga qo‘ying (erkak).
2
Qiz bola uchun ayting: «Я … (написать) бы письмо, если бы знала адрес.»
3
Gapni «если бы» bilan qayta yozing: «Мы поехали бы в горы, но шёл дождь.»
4
«Если бы я знал, я бы помог» gapida nega ikkala fe’l ham o‘tgan zamon shaklida?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliNovvot uchun idishHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →