ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Buyruq va shart mayli

Darslar 8–9 · 2 ta dars · G. T. Gasilova, Yu. Yu. Musurmanova. Rus tili, 6-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beradigan maktablar uchun). 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi», Toshkent, 2017
8

Maslahat, iltimos, buyruqni ifodalash

Darslik, 39–42-betlar
MaqsadBuyruq mayli fe’llari yordamida maslahat, iltimos va buyruqni ifodalash va muloyim iltimos shakllarini ishlatish.
Yangi so‘zlar
buyruq mayli · повелительное наклонениеmaslahat · советiltimos · просьбаbuyruq · приказ
Tushuntirish

Buyruq, iltimos va maslahat buyruq mayli («повелительное наклонение») fe’llari bilan ifodalanadi. 2-shaxs birlikda fe’l odatda «-и», «-й» yoki «-ь» bilan tugaydi: «пиши», «читай», «брось», «отрежь»; ko‘plikda yoki hurmat bilan «-те» qo‘shiladi: «пишите», «читайте», «бросьте». Fe’lning hozirgi (kelasi) zamon o‘zagidan yasaladi: «читают» — «читай», «пишут» — «пиши». Ba’zi fe’llar maxsus: «пей», «бей», «ляг», «встань», «поезжай». 3-shaxs uchun «пусть» yoki «пускай» ishlatiladi: «Пусть Малика купит атлас.» Birga qilishga taklif: «Давай купим книгу!» (birlik), «Давайте купим!» (ko‘plik). Muloyim iltimos: «Будьте добры!, Будь добр!, Если вам не трудно, ..., Дайте, пожалуйста, книгу.» Taqiqda ko‘pincha bo‘lishsiz fe’l ishlatiladi: «Не открывай окно!»

noaniq shaklтывы
ответитьответьответьте
стоятьстойстойте
идтиидиидите
бегатьбегайбегайте
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Avtobusda rus tilidagi yozuv «Держитесь» deb eslatadi. O‘quvchi mazmunini tushunib, tutqichni ushlaydi. Yozuv o‘z vazifasini bajardi.

Kim ishlatadi

Haydovchi, uchuvchi yordamchisi va tadbir tashkilotchisi yo‘riqlarni rus tilida aniq va muloyim aytadi.

Bugun sinab ko‘ring

Sinfdoshingizdan rus tilida muloyim iltimos qiling, masalan, «Передайте, пожалуйста, ручку».

Namunalar
«В книжном магазине». «— Будьте добры, дайте мне, пожалуйста, словарь. — Вот, возьми, а ещё посмотри эту энциклопедию. — Спасибо! Давай, Тимур, купим её вместе. — Пусть твой брат тоже выберет книгу.» (Mazmuni: kitob do‘konidagi odobli suhbat.)
Shakllar: «писать» — «пиши, пишите»; «читать» — «читай, читайте»; «бросить» — «брось, бросьте»; «встать» — «встань, встаньте»; «пить» — «пей, пейте».
Sinfda faoliyat

«Sardor buyuradi». O‘qituvchi (sardor) buyruq beradi: «Встаньте!», «Сядьте!», «Откройте тетради!» Sinf bajaradi. Agar «Пожалуйста» aytilmasa, hech kim qimirlamaydi.

Mashq
1
«читать», «писать», «бросить» fe’llaridan 2-shaxs birlikdagi buyruq shaklini yasang.
2
Ko‘plikda yoki hurmat bilan ayting: «Принеси книгу!»
3
Do‘stingizni kinoga taklif qiling («пойти» fe’li bilan).
4
«Пусть Малика купит атлас.» gapida «пусть» nima uchun kerak?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliNovvot uchun idishHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →