ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Bo‘lishsiz va bo‘lishli fe’l

Darslar 6–7 · 2 ta dars · G. T. Gasilova, Yu. Yu. Musurmanova. Rus tili, 6-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beradigan maktablar uchun). 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi», Toshkent, 2017
6

Davom etayotgan yoki takrorlanadigan harakat

Darslik, 30–33-betlar
MaqsadTakrorlanadigan yoki davom etadigan harakatni bo‘lishsiz (nesovershenniy) fe’l bilan ifodalash va uning zamon shakllarini yasash.
Yangi so‘zlar
bo‘lishsiz fe’l · глагол несовершенного видаhar kuni · каждый деньko‘pincha · частоhamisha · всегда
Tushuntirish

Fe’l («глагол») harakatni bildiradi. Bo‘lishsiz fe’l («несовершенный вид») «что делать?» savoliga javob beradi va tugallanmagan, davom etayotgan yoki takrorlanadigan harakatni ko‘rsatadi: «читать», «писать», «цвести», «летать». Uning uchta zamoni bor. O‘tgan zamon: «цвели», «читал», «писали» («-л» qo‘shimchasi, jins va son bilan o‘zgaradi). Hozirgi zamon: «цветут», «читаю», «летают», «кружатся» (shaxs va son bilan o‘zgaradi). Kelasi zamon murakkab shaklda bo‘ladi: «буду» + infinitiv: «буду читать, будут цвести». Bunday harakatni aytganda ko‘pincha «всегда», «часто», «редко», «обычно», «иногда, каждый день, постоянно, долго» so‘zlari ishlatiladi: «Каждую весну здесь цветут тюльпаны.»

fe’lo‘tganhozirgikelasi (murakkab)
работатьработалработаюбуду работать
житьжилживубуду жить
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Rus tilida gapiradigan o‘qituvchi «Ты делаешь уроки?» deb so‘raydi. O‘quvchi bajarilayotgan ish bilan tugagan ishning farqini bilib, to‘g‘ri javob beradi. Gapi ravon chiqadi.

Kim ishlatadi

Tarjimon va gid ishning davom etayotgani yoki tugaganini rus tilida aniq ayta oladi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugun bajarilayotgan bitta ishni rus tilida davom etayotgan shaklda ayting.

Namunalar
«Времена года в саду». «Каждую весну в нашем саду цветут яблони. Летом дедушка поливает деревья каждый вечер. Осенью мы собираем яблоки, а зимой деревья отдыхают. Весной я снова буду помогать дедушке.» (Mazmuni: bog‘dagi yil fasllari — takrorlanadigan harakatlar.)
Jadval: «летать» — «летали» — «летают» — «будут летать»; «расти» — «росли» — «растут» — «будут расти»; «кружиться» — «кружились» — «кружатся» — «будут кружиться».
Sinfda faoliyat

«Mening kunim». O‘quvchilar doira bo‘lib «Я часто …», «Я иногда …», «Я никогда не …» boshlanmalari bilan o‘z odatlarini aytadi. Boshqalar fe’l vaqtini aytadi («настоящее время»).

Mashq
1
Savol bering: «читать» va «сделать» qaysi biri bo‘lishsiz fe’l?
2
Fe’lni kerakli zamonga qo‘ying: «Мы (играть) в футбол каждый день.» (hozirgi zamon)
3
«Завтра я … (читать) книгу.» — kelasi zamonda to‘ldiring.
4
Nega «буду читать» — murakkab kelasi zamon? Tushuntiring.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKir qayerda tez quriydiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →