Darslar 43 · 1 ta dars · G. T. Gasilova, Yu. Yu. Musurmanova. Rus tili, 6-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beradigan maktablar uchun). 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi», Toshkent, 2017
43
V. Yu. Dragunskiy. «Тайное становится явным»
Darslik, 150–152-betlar
MaqsadV. Yu. Dragunskiyning «Тайное становится явным» hikoyasini tushunish: maqol ma’nosi, hazil va bola xatti-harakatining oqibatini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
sirli, yashirin · тайноеoshkor, ochiq · явноеmanniy bo‘tqa · манная кашаmilitsioner (politsiyachi) · милиционер
Tushuntirish
«Тайное становится явным» — Dragunskiyning yana bir Denis haqidagi hikoyasi. Maqol ma’nosi: kim insofsizlik qilsa, hamma buni biladi va u uyaladi. Voqea: Denis onasi aytgan maqolni eshitadi va uning ma’nosini so‘raydi. Ona tushuntiradi: halol bo‘lmagan odam jazolanadi. Keyin ona manniy bo‘tqa olib keladi, Denis esa uni yoqtirmaydi. Ona «hammasini yesang, Kremlga boramiz» deb va’da beradi. Denis Kremlni juda yaxshi ko‘radi, shuning uchun bo‘tqani yemoqchi bo‘ladi: tuz, shakar, qaynoq suv va hatto xren qo‘shadi — bo‘tqa yeb bo‘lmaydi! Natijada u bo‘tqani derazadan to‘kadi va onasiga «yedim» deydi. Ona mamnun bo‘ladi, lekin shu paytda xonaga militsioner va boshida bo‘tqa bo‘lgan odam kiradi. Maqol aniq namoyon bo‘ladi: yashirilgan hamma narsa oshkor bo‘ldi. Denis xijolat bo‘lib, onasi haq ekanini tan oladi. Hikoyada hazil bor, ammo asosiy fikr jiddiy: yolg‘on bilan muammo hal bo‘lmaydi.
Namunalar
«Каша и честность» (mazmuni, o‘z so‘zlarim bilan). «Мама дала мальчику тарелку каши и пообещала поход в Кремль, если он всё съест. Мальчик не любил кашу. Он попробовал её посолить, подсластить и разбавить, но стало ещё хуже. Тогда он незаметно выплеснул кашу в окно и сказал, что всё съел. Но вскоре к ним пришёл человек, на которого упала каша. Мальчик понял, что обман не скроешь.»
Maqollar: «Тайное становится явным.» «Шила в мешке не утаишь.» «Не лги — правда выйдет наружу.» Ularning umumiy ma’nosi: yolg‘onni yashirib bo‘lmaydi.
Sinfda faoliyat
«Maqol rasmi». Guruhlar maqolni sahnada ko‘rsatadi (3–4 o‘quvchi, sahna 1 daqiqa). Boshqalar maqolni topadi va ma’nosini rus tilida bir gap bilan ayta oladi.
Mashq
1
Maqolning ma’nosini o‘z so‘zingiz bilan tushuntiring.
Нечестный поступок нельзя скрыть: правда выходит наружу.
2
Denis bo‘tqani yeyishga qanday urindi? 3 ta harakatni ayting.
Он посолил, посыпал сахаром, долил кипятка (и добавил хрен).
3
«Если бы Денис съел кашу честно, …» ni tugallang.
Если бы Денис съел кашу честно, они пошли бы в Кремль.
4
Nega Denis oxirida onasi haq ekanini tan oladi? Bu uning o‘zgarganini ko‘rsatadimi?
U hamma narsa oshkor bo‘lganini va yolg‘on foyda bermasligini tushundi; shuning uchun halollik haqida saboq oldi.