☰ Mundarija · Rus tili

Sanoq sonlar: aniq miqdor

Darslar 18 · 1 ta dars · G. T. Gasilova, Yu. Yu. Musurmanova. Rus tili, 6-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beradigan maktablar uchun). 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi», Toshkent, 2017
18

Narsalarning aniq miqdori haqida gapirish

Darslik, 78–87-betlar
MaqsadSanoq sonlarni otlar bilan to‘g‘ri bog‘lash va ularni kelishiklar bo‘yicha o‘zgartirish.
Yangi so‘zlar
bir · один, одна, одноikki · два, двеuch · триto‘rt · четыре
Tushuntirish

Son aniq miqdorni bildiradi va «сколько?» savoliga javob beradi. Otning shakli songa bog‘liq: «1» dan keyin ot birlik, bosh kelishikda («один брат», «одна сестра», «одно окно»); «2, 3, 4» dan keyin birlikning qaratqich kelishigida («два брата», «три сестры», «четыре окна»); «5–20» va «0» dan keyin ko‘plikning qaratqich kelishigida («пять братьев», «десять книг»). Murakkab sonlarda oxirgi so‘z hal qiladi: «двадцать один брат», «двадцать два брата», «двадцать пять братьев». «Два» erkak va o‘rta jinsda, «две» ayol jinsda: «два стола», «две книги». «Один» jinsi bo‘yicha o‘zgaradi va kelishiklarda: «один», «одного», «одному», «одним», «об одном»; «два» — «двух», «двум», «двумя», «о двух». «Три» — «трёх», «трём», «тремя», «о трёх»; «четыре» — «четырёх», «четырём», «четырьмя», «о четырёх». Sonlar kelishik bilan o‘zgarishi kerak: «Я говорю о двух друзьях.»

Namunalar
«В нашей семье». «В нашей семье семь человек: мама, папа, дедушка, я, один брат и две сестры. Ещё у меня три двоюродные сестры. У дедушки два сада, а в каждом саду растёт двадцать яблонь. Я часто говорю о двух своих друзьях.» (Mazmuni: oila a’zolari va narsalarni sanash.)
Misollar: «один стол, одна парта, одно окно»; «два карандаша, две ручки»; «три тетради»; «пять книг», «двенадцать месяцев», «двадцать один ученик», «двадцать два ученика».
Sinfda faoliyat

«Sanoq o‘yini». O‘quvchi sinfdagi narsalarni sanaydi: «Три парты, пять стульев, две двери.» Jamoa raqibning xatosini topadi (jins, son shakli). Har bir to‘g‘ri jumla — 1 ball.

Mashq
1
To‘g‘ri shaklni yozing: «2 (ручка)», «5 (книга)», «21 (ученик)», «3 (окно)».
2
«Я говорю о (два друга).» — sonni va otni kelishikka qo‘ying.
3
25 + 35 ni hisoblang (raqam bilan), so‘ng so‘z bilan o‘qing: «шестьдесят».
4
Nega «две книги», lekin «два стола»?