☰ Mundarija · Rus tili

Taxminiy miqdor va aniq o‘lchov

Darslar 19–20 · 2 ta dars · G. T. Gasilova, Yu. Yu. Musurmanova. Rus tili, 6-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beradigan maktablar uchun). 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi», Toshkent, 2017
19

Narsalarning taxminiy miqdori haqida gapirish

Darslik, 88–90-betlar
MaqsadNarsalarning taxminiy miqdorini «около, почти, примерно, более, менее, свыше» so‘zlari va tartib o‘zgartirish bilan aytish.
Yangi so‘zlar
taxminan · примерно, приблизительноdeyarli · почтиatrofida · околоko‘proq · более, свыше
Tushuntirish

Aniq bo‘lmagan, taxminiy miqdor «сколько?» savoliga «taxminan» ma’nosida javob beradi. Buning uchun «около», «почти», «примерно», «приблизительно», «более», «менее», «свыше», «до» so‘zlari son bilan birga qaratqich kelishigida ishlatiladi: «около пяти часов», «почти два дня», «более трёхсот человек», «менее двух лет», «свыше тридцати кустов», «до шести лет». Taxminiylikni so‘z tartibi bilan ham ifodalash mumkin: «триста человек» → «человек триста», «десять дней» → «дней десять». Muhim: taxminiy miqdor bilan o‘tgan zamondagi fe’l o‘rta jinsda, birlikda bo‘ladi: «Около музея стояло приблизительно десять деревьев.» «Возле школы росло свыше тридцати роз.» Aniq sonda esa fe’l ko‘plikda bo‘lishi mumkin: «Стояли два дерева.»

Namunalar
«Экскурсия в Хиву». «— Сколько ребят поедет на экскурсию? — Не знаю точно, человек двадцать. — А сколько часов ехать? — Около шести часов. — Значит, мы приедем в Хиву почти к вечеру. В автобусе примерно тридцать мест, этого хватит.» (Mazmuni: ekskursiyaga tayyorgarlik — taxminiy sonlar.)
Almashtirish: «пятьсот человек» — «человек пятьсот», «примерно пятьсот человек», «более пятисот человек», «до пятисот человек».
Sinfda faoliyat

«Taxmin qiling!» O‘qituvchi sinf yoki idish ichidagi narsalar sonini (masalan, shisha ichidagi loviya) so‘raydi. O‘quvchilar «Примерно …», «Около …», «Человек …» formalari bilan taxmin qiladi. Eng yaqin taxmin — g‘olib.

Mashq
1
Taxminiy shaklda ayting: «двадцать лет» (3 usulda).
2
Qavsni oching: «Около школы росло более (тридцать) деревьев.» — fe’lning shaklini ham tekshiring.
3
Fe’lni to‘g‘ri tanlang: «У входа (стояла / стояло / стояли) около двадцати ребят.»
4
Nega taxminiy miqdorda fe’l o‘rta jinsda turadi?