☰ Mundarija · Rus tili

Nosov: «Витя Малеев в школе и дома»

Darslar 44 · 1 ta dars · G. T. Gasilova, Yu. Yu. Musurmanova. Rus tili, 6-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beradigan maktablar uchun). 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi», Toshkent, 2017
44

N. N. Nosov. «Витя Малеев в школе и дома»

Darslik, 153–156-betlar
MaqsadN. N. Nosovning «Витя Малеев в школе и дома» hikoyasini tushunish: Vitya xarakteri, masalani yechish yo‘li va «o‘zgarish» ma’nosini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
masala · задачаhisob (arifmetika) · арифметикаulush · частьvijdonli, halol · честный
Tushuntirish

Nikolay Nikolayevich Nosov (1908–1986) — bolalar yozuvchisi, «Незнайка» kitoblarining muallifi. «Витя Малеев в школе и дома» — to‘rtinchi sinf o‘quvchisi Vitya Maleev hayotidan hikoya, u birinchi shaxsdan aytiladi. Vitya kunda hisobdan topshiriq yo‘qligidan xursand. Ammo singlisi Lika unga uchinchi sinf masalasini ko‘rsatadi va yordam so‘raydi. Vitya obro‘ yo‘qotishdan qo‘rqib, «hozir vaqtim yo‘q» deydi va masalani o‘zi yechishga urinadi. Uzoq muvaffaqiyatsiz urinishlardan so‘ng u daraxt chizadi, o‘g‘il bola va qizga cho‘ntaklar chizadi va tushunadi: o‘g‘il bolada 2 cho‘ntak, qizda 1 cho‘ntak — demak, yig‘indi 3 ulushga bo‘linadi! Masalan: agar umumiy son 90 bo‘lsa, 90 : 3 = 30 (qizning ulushi), 30 × 2 = 60 (o‘g‘ilning ulushi). Vitya o‘z kashfiyotidan quvonadi va Likaga tushuntiradi. Hikoya oxirida u «boshqa odamga aylangandek» his qiladi: oldin unga yordam berishgan, endi u boshqalarga o‘rgata oladi. Hikoyada hazil, o‘z-o‘zini tanqid va mehnat orqali o‘zgarish ko‘rinadi.

Namunalar
«Задача про ягоды» (mazmuni, o‘z so‘zlarim bilan). «Витя вернулся из школы и обрадовался: арифметики не задали. Вдруг сестрёнка Лика попросила помочь с трудной задачей. Витя пообещал, а сам стал решать её. Долго ничего не получалось. Тогда он нарисовал картинку, и вдруг всё стало понятно. Витя решил задачу и объяснил Лике. Он гордился, что теперь может помогать другим.»
Arifmetika: «в два раза больше» — 2 marta ko‘p. Yechim: ulushlar 1 + 2 = 3, «90 : 3 = 30», «30 × 2 = 60». Tekshirish: «30 + 60 = 90».
Sinfda faoliyat

«Rasm bilan masala». Juftliklar masalani rasm chizib yechadi: ikki bola, ulushlar (cho‘ntaklar yoki qutilar). Keyin rus tilida «Сначала … Потом … Ответ: …» shaklida tushuntiradi.

Mashq
1
Vitya Likaga nima uchun darrov yordam bermadi?
2
Vitya masalani qanday yechdi? Rasm nimaga yordam berdi?
3
Masala: ikki opa-singil 90 ta rezavor terdi, birinchisi ikkinchisidan 2 marta ko‘p terdi. Kichigi nechta terdi? (raqam bilan)
4
Hikoyadagi «Я как-то неожиданно превратился в совсем другого человека» fikrini tushuntiring.