A. S. Pushkin. «Зимний вечер»
«Зимний вечер» she’rini Pushkin 1825 yilda Mixaylovskoye qishlog‘ida, surgunda («ссылка») yozgan. U yerda uning enagasi Arina Rodionovna ham yashagan. She’rda qishki bo‘ron tashqarida g‘azablanadi, kulba esa qorong‘i va g‘amgin. Shoir enagasiga murojaat qiladi: nega indamay o‘tiribsan? U undan yaxshi eski qo‘shiqlarni aytishni so‘raydi. Shu bilan shoir g‘am-g‘ussani yengib, iliq insoniy yaqinlikdan tasalli topadi. She’rda bo‘ron jonlantiriladi («олицетворение»): u hayvondek uvillaydi va bola kabi yig‘laydi — bu qiyoslar bo‘ron ovozini sezdiradi. Epitetlar («ветхая лачужка», «печальна и темна») kayfiyatni yaratadi. Lirik qahramon — shoirning o‘zi; she’r uning yolg‘izlikdagi mehr va tasallisini ifodalaydi. She’rni baland ovozda ritm bilan o‘qing.
| vosita | o‘z misolimiz |
|---|---|
| jonlantirish | ветер играет листьями |
| o‘xshatish | белый, как снег |
| sifatlash (epitet) | золотая осень |
Maktabda «Fasl kayfiyati» ko‘rgazmasi bor. O‘quvchilar qishki rasm yoniga «уютно» yoki «ясно» kabi rus tilidagi so‘zlarni yozib qo‘yishadi. Ko‘rgazma ikki tilda jonlandi.
Fotograf, rassom va muharrir tasvirning kayfiyatini bir-ikki so‘z bilan beradi.
Bugungi ob-havo uchun rus tilida bitta so‘z tanlang va uning kayfiyatini ayting.
«She’rni his qilamiz». O‘quvchilar she’rdagi kayfiyatni (g‘am, iliqlik) ovoz balandligi va sur’ati bilan ifodalaydi: bo‘ron — baland va tez; enaga bilan suhbat — sekin va mehr bilan.