Darslar 3 · 1 ta dars · G. T. Gasilova, Yu. Yu. Musurmanova. Rus tili, 6-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beradigan maktablar uchun). 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi», Toshkent, 2017
3
Odamning tashqi ko‘rinishini tasvirlash
Darslik, 13–17-betlar
MaqsadOdamning bo‘yi, yuzi, ko‘zi va sochini sifatlar yordamida tasvirlash, sifatni otga jins va son bo‘yicha moslashtirish.
Odamning tashqi ko‘rinishini tasvirlashda sifat ishlatiladi: u otning belgisini bildiradi va «какой? какая? какое? какие?» savollariga javob beradi. Sifat otga jins, son va kelishik bo‘yicha moslashadi: «круглое лицо» (o‘rta jins), «прямой нос» (erkak), «длинная коса» (ayol), «большие глаза» va «длинные волосы» (ko‘plik). Eslab qoling: «глаза» va «волосы» doim ko‘plikda turadi. Namuna gap: «У мамы большие карие глаза.» — «у мамы» (kimda?) Qaratqich kelishigida («родительный падеж»), tavsif esa Imenitelniy kelishigida. Bo‘y: «высокий», «среднего роста», «невысокий»; sochlar: «светлые», «тёмные», «русые», «рыжие», «седые», «прямые», «кудрявые», «волнистые»; ko‘zlar: «карие», «серые», «зелёные», «голубые». Umumiy xulosa: «Он выглядит хорошо» — «u yaxshi ko‘rinadi».
Namunalar
«Мой друг». «Моего друга зовут Тимур. Он высокий и стройный. У него овальное лицо, прямой нос и тёмные волнистые волосы. Глаза у Тимура карие и очень весёлые. Когда он улыбается, все вокруг тоже улыбаются.» (Mazmuni: do‘stning tashqi ko‘rinishi tavsifi.)
«Portretni toping». O‘qituvchi bir o‘quvchining tashqi ko‘rinishini «У него … волосы, … глаза» shaklida o‘qiydi, sinf kim ekanini topadi. Keyin o‘quvchilar juft bo‘lib bir-birini tasvirlaydi.
Mashq
1
To‘g‘ri sifat tanlang: «У Малики ... (длинный, длинные) волосы.»
длинные
2
Sifatni mos shaklga qo‘ying: «круглый лицо» va «большой глаза» ni tuzating.
круглое лицо; большие глаза
3
Quyidagi so‘zlar bilan o‘zingizni 3 ta gapda tasvirlang: «волосы», «глаза», «рост».
Masalan: «У меня тёмные прямые волосы». «У меня карие глаза». «Я среднего роста».
4
Nega «У мамы большие глаза» gapida «у мамы» deb aytiladi, «мама» emas?
«У» predlogi Qaratqich kelishigini («родительный падеж») talab qiladi; «у мамы» — «onamda» degan ma’no.