🎯 Missiya: Novvot kristallari o‘sishi uchun A, B yoki C idishdan qaysi birini tanlaymiz — va nega?
Bu qurilmada o‘zbekcha ovoz yo‘q: so‘zlar ekranda birma-bir yonadi.
Dushanba
S
Sinf rahbariKeyingi oy fan ko‘rgazmasi bo‘ladi. Novvot kristallari o‘sishiga bir necha kun kerak, shuning uchun hozir boshlaymiz.
J
JasurBu hafta men boshlayman. Darslikda: shakarni issiq suvda ko‘p eritib qilinadi, taxminan 1 kg shakarga 0,5 l suv olinadi.
M
MalikaKeyin eritma sovitiladi, toza idishga quyiladi va ip yoki cho‘p tushiriladi. Bir necha kunda suv sekin bug‘lanib, shakar zarralari cho‘pda kristall bo‘ladi.
A
AzizMen novvotni yeyman! 🍬
Siz
Shirinlik energiya beradi, lekin ko‘p shakar tishga zarar. Me’yorida yeymiz.
Tabiiy fanlar
🔒Qulf 1: Novvot kristallari
Topshiriq: Novvot uchun eritma qanday bo‘lishi kerak?
🔑 Kalit: Novvot uchun taxminan 1 kg shakar va 0,5 l suv olinadi, ya’ni 2 kg shakar 1 l suvga: eritma to‘yingan bo‘lishi kerak.
Z
ZarinaShakarni tarozida o‘lchaymiz. Massa — jismning inertligini ifodalovchi kattalik, birligi kilogramm.
A
AnvarQum solingan o‘yinchoq mashinani harakatga keltirish oson, haqiqiy yuk mashinasini esa qiyin — inertligi katta.
M
Malika1 kg = 1000 g, 1 t = 1000 kg. Shayinli tarozida 500 g shakar o‘lchadik.
Siz
Uyda yana bir tajriba qilamiz: suyuqlikda diffuziya haroratga bog‘liqmi? Ikki bir xil stakan: biri muzlatgichda, biri xonada.
Fizika
🔒Qulf 2: Massa va inertlik
Topshiriq: 0,5 kg necha gramm?
Seshanba
J
JasurHar bir idishda 250 ml suv. A ga 3/8 kg, B ga 2/5 kg, C ga 1/2 kg shakar soldik.
M
MalikaTaqqoslash uchun umumiy maxrajga keltiramiz: EKUK(8, 5, 2) = 40. 3/8 = 15/40, 2/5 = 16/40, 1/2 = 20/40.
Retsept: 250 ml suvga 500 g = 1/2 kg shakar. Faqat C shunday.
Matematika
🔒Qulf 3: Qaysi idish to‘g‘ri?
Topshiriq: Qaysi kasr eng katta: 3/8, 2/5 yoki 1/2?
🔑 Kalit: 250 ml suvga retsept 500 g = 1/2 kg shakar beradi; 3/8 < 2/5 < 1/2, shuning uchun faqat C idishda yetarli shakar bor.
Z
ZarinaIkki stakan: biri muzlatgichda, biri xonada. Tubiga bir xil rangli konfet qo‘ydik va suvni chayqatmadik.
A
Anvar6 soatdan keyin rangli qatlam balandligi h: sovuq stakanda 12 mm, xonadagida 24 mm.
M
MalikaTezlik v = h : t. Sovuq: 12 : 6 = 2 mm/soat. Xona: 24 : 6 = 4 mm/soat.
Siz
Xulosa: harorat qancha baland bo‘lsa, molekulalar tez harakat qiladi va tezlashadi. Demak, shakarni issiq suvda eritamiz.
Fizika
🔒Qulf 4: Uydagi tajriba natijasi
Topshiriq: Xonadagi stakanda diffuziya tezligi qancha?
🔑 Kalit: Diffuziya tezligi v = h : t: sovuqda 2 mm/soat, xonada 4 mm/soat — issiqda tezroq, shakarni issiq suvda eritamiz.
Chorshanba
M
MalikaShakarni o‘simlik hosil qiladi: yorug‘likda, xlorofill yordamida suv va karbonat angidriddan organik modda tayyorlaydi, kislorod chiqaradi — fotosintez.
Z
ZarinaTirik organizmlarni guruhlash — klassifikatsiya. Terak, tol va o‘rik — turli turlar.
J
JasurHar bir turning ikki qismli nomi bor. Buni XVIII asrda shved olimi Karl Linney kiritgan.
A
AnvarCho‘pimiz daraxt shoxchasidan: tashqarida po‘stloq, ichkarida yog‘ochlik (ksilema), markazda o‘zak bor.
Tabiiy fanlarBotanika
🔒Qulf 5: Shakar qayerdan?
Topshiriq: Fotosintezda o‘simlik qaysi gazni chiqaradi?
A
AnvarOkean tubi — yer po‘stining yupqa, 5–10 km li qismi. Sayozlik, qiyalik, tizmalar va cho‘kmalar bor.
M
MalikaEng chuqur joy — Tinch okeanidagi Mariana cho‘kmasi, taxminan 10 935 m.
Z
ZarinaOkean suvining asosiy xususiyati — sho‘rlik. O‘rtacha 35 ‰: 1 kg suvda 35 g tuz.
Geografiya
🔒Qulf 6: Okean tubi va sho‘rlik
Topshiriq: Dunyo okeanida o‘rtacha sho‘rlik qancha?
Payshanba
A
AnvarFe’l turlari: «sug‘ordi» — harakat fe’li, «qizardi» — holat fe’li. «Shakarni eritdi» — o‘timli fe’l, chunki «nimani?» deb so‘raladi.
M
Malika«Shakar eridi» da fe’l o‘timsiz: unga «nimani?» savoli to‘g‘ri kelmaydi.
Z
ZarinaRuscha shart mayli: «Если бы мы взяли меньше сахара, кристаллы не выросли бы.»
Siz
«Бы» + o‘tgan zamon shakli. «Бы» o‘zgarmaydi.
Ona tiliRus tili
🔒Qulf 7: Fe’llar va shart
Topshiriq: Qaysi fe’l o‘timli?
J
JasurHisobotni Word da yozaman. Defis probelsiz (issiq-sovuq), tire ikki yonida probel bilan (6 soat – 12 mm). Yangi abzas uchun Enter.
Z
ZarinaO‘qish uchun “Read Mode” qulay: ekranga moslashadi.
M
MalikaAdabiyotda xorijiy yozuvchi: Janni Rodari 1920-yil 23-oktabrda Italiyaning Omenya shahrida novvoy oilasida tug‘ilgan.
A
AnvarU avval o‘qituvchi, keyin jurnalist bo‘lgan, bolalar uchun ertak va she’rlar yozgan.
InformatikaAdabiyot
🔒Qulf 8: Hisobot va ertakchi
Topshiriq: Janni Rodari qaysi mamlakatda tug‘ilgan?
Juma
A
AzizShakar tugab qoldi! “Where can I buy sugar?” — “Go to the supermarket.”
Retsept: 250 ml suvga 500 g = 1/2 kg shakar. A idishda 3/8 kg, B da 2/5 kg, C da 1/2 kg (3/8 < 2/5 < 1/2). Uyda tajriba ko‘rsatdi: diffuziya issiqda 4 mm/soat, sovuqda 2 mm/soat, shuning uchun shakarni issiq suvda eritamiz. Biz C idishni tanladik.
— 6-B jamoa
Topilgan kalitlar
Novvot uchun taxminan 1 kg shakar va 0,5 l suv olinadi, ya’ni 2 kg shakar 1 l suvga: eritma to‘yingan bo‘lishi kerak.
250 ml suvga retsept 500 g = 1/2 kg shakar beradi; 3/8 < 2/5 < 1/2, shuning uchun faqat C idishda yetarli shakar bor.
Diffuziya tezligi v = h : t: sovuqda 2 mm/soat, xonada 4 mm/soat — issiqda tezroq, shakarni issiq suvda eritamiz.
Yulduzli savollar
Qaysi son kichik: 15/40 yoki 16/40?
Rangli qatlam 6 soatda 24 mm ko‘tarilsa, diffuziya tezligi qancha?
O‘ylab ko‘r: nega ikki stakanda faqat harorat farq qilishi kerak?