Darslar 36 · 1 ta dars · G. T. Gasilova, Yu. Yu. Musurmanova. Rus tili, 6-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beradigan maktablar uchun). 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi», Toshkent, 2017
36
L. N. Tolstoy. «Прыжок»
Darslik, 136–137-betlar
MaqsadL. N. Tolstoyning «Прыжок» hikoyasini tushunish, syujet qismlarini (boshlanish, avjnuqta, yechim) topish va kapitan xatti-harakatini baholash.
Lev Nikolayevich Tolstoy (1828–1910) — jahon adabiyotining buyuk yozuvchisi. «Прыжок» — «быль» ya’ni haqiqatga yaqin voqea haqidagi qisqa hikoya. Syujet: dunyo bo‘ylab sayohatdan qaytayotgan kemada katta maymun hammani kuldiradi. U kapitanning o‘n ikki yoshli o‘g‘lining shlyapasini tortib olib, machtaga chiqib ketadi. Bola uni quvlaydi va asta-sekin eng balandga — machtaning ko‘ndalang to‘sini («перекладина») ga o‘tadi. Hamma qo‘rquvdan qotib qoladi: bola bir qadam adashsa, halok bo‘ladi. Shu payt kapitan-ota qurol bilan chiqadi va «Suvga sakra, bo‘lmasa otaman!» deb buyuradi. Bola «uch» sanalganda sakraydi, dengizchilar uni suvdan chiqaradi. Ota esa yig‘lab, kayutasiga yashirinadi. Hikoyada uch qism bor: boshlanish (shlyapa), avjnuqta (to‘sin ustidagi xavf) va yechim (sakrash). Eslang: ota bolasini qutqarish uchun qattiq choralar ko‘rdi — bu qo‘rqinchli, ammo to‘g‘ri qaror edi.
Namunalar
«Прыжок» (mazmuni, o‘z so‘zlarim bilan). «На корабле все смеялись над обезьяной. Она схватила шляпу мальчика и залезла на мачту. Мальчик полез за ней и оказался на узкой перекладине высоко над палубой. Все замерли от страха. Тогда отец-капитан закричал, что мальчик должен прыгнуть в воду. Мальчик прыгнул, и матросы спасли его. Отец заплакал от пережитого страха.»