ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

L. N. Tolstoy: «Прыжок»

Darslar 36 · 1 ta dars · G. T. Gasilova, Yu. Yu. Musurmanova. Rus tili, 6-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beradigan maktablar uchun). 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi», Toshkent, 2017
36

L. N. Tolstoy. «Прыжок»

Darslik, 136–137-betlar
MaqsadL. N. Tolstoyning «Прыжок» hikoyasini tushunish, syujet qismlarini (boshlanish, avjnuqta, yechim) topish va kapitan xatti-harakatini baholash.
Yangi so‘zlar
kema · корабльmachta · мачтаmaymun · обезьянаsakramoq · прыгнуть
Tushuntirish

Lev Nikolayevich Tolstoy (1828–1910) — jahon adabiyotining buyuk yozuvchisi. «Прыжок» — «быль» ya’ni haqiqatga yaqin voqea haqidagi qisqa hikoya. Syujet: dunyo bo‘ylab sayohatdan qaytayotgan kemada katta maymun hammani kuldiradi. U kapitanning o‘n ikki yoshli o‘g‘lining shlyapasini tortib olib, machtaga chiqib ketadi. Bola uni quvlaydi va asta-sekin eng balandga — machtaning ko‘ndalang to‘sini («перекладина») ga o‘tadi. Hamma qo‘rquvdan qotib qoladi: bola bir qadam adashsa, halok bo‘ladi. Shu payt kapitan-ota qurol bilan chiqadi va «Suvga sakra, bo‘lmasa otaman!» deb buyuradi. Bola «uch» sanalganda sakraydi, dengizchilar uni suvdan chiqaradi. Ota esa yig‘lab, kayutasiga yashirinadi. Hikoyada uch qism bor: boshlanish (shlyapa), avjnuqta (to‘sin ustidagi xavf) va yechim (sakrash). Eslang: ota bolasini qutqarish uchun qattiq choralar ko‘rdi — bu qo‘rqinchli, ammo to‘g‘ri qaror edi.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Gimnastika mashg‘ulotida murabbiy rus tilida «Внимание» va «Стоп» deydi. Rus tilini bilgan o‘quvchi darrov to‘xtaydi. Qisqa buyruq xavfni oldini oldi.

Kim ishlatadi

Murabbiy, qutqaruvchi va yo‘lboshchi xavfsizlik uchun qisqa buyruqlarni rus tilida beradi.

Bugun sinab ko‘ring

Rus tilidagi bitta qisqa buyruqni, masalan, «Стоп», ovoz chiqarib ayting va ma’nosini tushuntiring.

Namunalar
«Прыжок» (mazmuni, o‘z so‘zlarim bilan). «На корабле все смеялись над обезьяной. Она схватила шляпу мальчика и залезла на мачту. Мальчик полез за ней и оказался на узкой перекладине высоко над палубой. Все замерли от страха. Тогда отец-капитан закричал, что мальчик должен прыгнуть в воду. Мальчик прыгнул, и матросы спасли его. Отец заплакал от пережитого страха.»
Syujet: «завязка» — maymun shlyapani oladi; «развитие» — bola machta ustida; «кульминация» — to‘singa chiqish; «развязка» — sakrash va qutqarish. Lug‘at: «палуба» — kema usti, «матрос» — dengizchi, «капитан» — kapitan.
Sinfda faoliyat

«Syujet zinapoyasi». Doskaga 4 pog‘ona chiziladi: «завязка» – «развитие» – «кульминация» – «развязка». O‘quvchilar kartochkalardagi voqealarni to‘g‘ri pog‘onaga qo‘yadi va «Сначала… Потом… Вдруг… В конце…» bilan so‘zlaydi.

Mashq
1
Maymun bolaning nimasini oldi?
2
Hikoyaning avjnuqtasi («кульминация») qaysi voqea?
3
Fe’lni oddiy kelasi zamonga qo‘ying: «Мальчик прыгнул в воду.»
4
Nega kapitan «Прыгай в воду!» deb buyurdi? Bu to‘g‘ri qarormidi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQo‘shnimiz uchun gulzorHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →