☰ Mundarija · Rus tili

N. I. Sladkov: «Бюро лесных услуг»

Darslar 39 · 1 ta dars · G. T. Gasilova, Yu. Yu. Musurmanova. Rus tili, 6-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beradigan maktablar uchun). 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi», Toshkent, 2017
39

N. I. Sladkov. «Бюро лесных услуг»

Darslik, 142–143-betlar
MaqsadN. I. Sladkovning «Бюро лесных услуг» hikoyasini tushunish: hayvonlarning o‘zaro yordami, jonlantirish va asosiy g‘oyani topish.
Yangi so‘zlar
o‘rmon · лесxizmat · услугаqiyshiqtumshuq · клёстzag‘izg‘on · сорока
Tushuntirish

Nikolay Ivanovich Sladkov (1920–1996) — tabiat haqida ko‘p yozgan rus yozuvchisi. «Бюро лесных услуг» — hikoya-ertak: unda o‘rmon hayvonlari odamlardek gaplashadi («олицетворение»). Voqea: fevralda o‘rmonga qattiq sovuq tushadi, qush va hayvonlar g‘amgin: qanday yashaymiz? «Хорёк» (kichik yirtqich hayvon) «Har kim o‘zini qutqarsin!» deydi. Zag‘izg‘on esa «Birgalikda harakat qilish kerak!» deb e’tiroz bildiradi. Quyon «O‘rmon xizmatlari byurosi»ni tuzishni taklif qiladi: u har kuni qorni yer ustigacha kovlab, kaklik («куропатка») lar urug‘ va o‘t topishiga yordam beradi. Boshqalar ham o‘z xizmatini taklif qiladi: qiyshiqtumshuqlar («клёст») qarag‘ay shishkalarini pastga tushiradi, qunduzlar «осина» (titrama terak) daraxtlarini qulatadi, qizilishtonlar uyasini beradi. Bo‘ri qo‘riqchi bo‘lmoqchi, lekin zag‘izg‘on uni rad etadi: u hammaga xavf soladi. Hikoya g‘oyasi: bir-biriga yordam bergan hayvonlar qishdan chiqadi. «Один в поле не воин» maqoli hikoya ma’nosini aniq ifodalaydi. Eslang: «Заяц — копатель, клесты — бросатели» yozuvi har kimning o‘z xizmati borligini ko‘rsatadi.

Namunalar
«Лесное бюро» (mazmuni, o‘z so‘zlarim bilan). «В лесу наступили холода. Звери и птицы решили объединиться. Заяц откапывал траву под снегом, клесты роняли шишки, дятлы показывали дупла. Сорока записывала все услуги в тетрадь. Волк тоже захотел работать в бюро сторожем, но ему отказали. Лесные жители поняли: вместе легче пережить зиму.»
Lug‘at: «услуга» — xizmat, «сторож» — qorovul, «объединиться» — birlashmoq, «выручать» — qutqarmoq. Maqol: «Один в поле не воин» = yolg‘iz kishi kuchsiz.
Sinfda faoliyat

«Byuro ochamiz». Sinfda «Бюро школьных услуг» tuziladi. Har bir o‘quvchi o‘z xizmatini taklif qiladi: «Я могу помочь с математикой.», «Я могу полить цветы.» Sinf «Жаль, что …» yoki «Принято!» deb javob beradi. Eng foydali takliflar yoziladi.

Mashq
1
Hikoyada qaysi hayvon byuro tuzishni taklif qildi?
2
Quyon va qiyshiqtumshuqlar qanday xizmat taklif qildi?
3
Nega bo‘rini byuroga olishmadi?
4
«Один в поле не воин» maqolini hikoya bilan bog‘lab tushuntiring.