Mark Tven. «Приключения Тома Сойера»
Mark Tven (haqiqiy ismi Samuel Klemens, 1835–1910) — amerikalik yozuvchi. «Tom Soyerning sarguzashtlari» (1876) romani Missisipi daryosi bo‘yidagi shaharchada yashovchi shaddod bola Tom haqida. Darslikdagi parcha — shanba kuni voqeasi. Tom Polli xolasining topshirig‘iga ko‘ra uzun devorni ohak bilan oqlashi kerak. U tushkunlikka tushadi: do‘stlari o‘ynaydi, u esa ishlaydi! Birdan Tomga ajoyib fikr keladi («вдохновение»). Qo‘lida olma bilan yaqinlashgan Ben Rojers uni masxara qilmoqchi bo‘lganda, Tom ishdan zavqlanayotgandek ko‘rinadi. «Devorni oqlash — har kuni ham bo‘lavermaydi!» deydi. Ben qiziqib qoladi va olmasini berib, cho‘tkani oladi. Keyin boshqa bolalar ham xuddi shunday: o‘ynoq, tovar, hatto sarguzasht buyumlar evaziga ishlaydi. Kechga yaqin Tom boy bo‘ladi, devor esa uch qavat oqlangan! Tom «buyuk qonun»ni kashf etadi: biror narsani juda xohlatish uchun uni qo‘lga kiritish qiyinlashtirilishi kerak; ish — majburiy, o‘yin — majburiy bo‘lmagan narsa. Hikoyada kulgi va psixologik kuzatuvchanlik bor.
Sinf o‘qish burchagini yig‘ishtirishi kerak. O‘qituvchi ishni taymer va jamoalar bilan o‘yinga aylantiradi. Ish tez va quvnoq bajariladi.
O‘qituvchi, murabbiy va o‘yin ishlab chiquvchi zerikarli ishni qiziqarli vazifaga aylantiradi.
Bugun o‘z narsalaringizni yig‘ishtirishni o‘yinga aylantiring, masalan, bitta qo‘shiq tugamasidan tugatishga urining.
«Tom bo‘lamiz». O‘quvchilar Tomni va Benni o‘ynaydi: Tom «ishdan zavqlanadi», Ben esa «Дай и мне попробовать!» deydi. Sinf Tomning hiylasi va uning ma’nosini rus tilida «Том хитрый, потому что …» bilan muhokama qiladi.