☰ Mundarija · Rus tili

Nekrasov va Surikov she’rlari

Darslar 34–35 · 2 ta dars · G. T. Gasilova, Yu. Yu. Musurmanova. Rus tili, 6-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beradigan maktablar uchun). 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi», Toshkent, 2017
34

N. A. Nekrasov. «Однажды, в студёную зимнюю пору...»

Darslik, 134-bet
MaqsadN. A. Nekrasovning «Однажды, в студёную зимнюю пору…» she’rini o‘qib, kichik dehqon bola Vlasning obrazini tasvirlash va muallifning munosabatini bilish.
Yangi so‘zlar
qahraton · студёныйo‘tin · дроваbola (dehqon bola) · мужичокjilov · уздцы
Tushuntirish

Nikolay Alekseyevich Nekrasov (1821–1878) — oddiy xalq hayotini yaxshi ko‘rgan va tasvirlagan rus shoiri. Bu she’r «Крестьянские дети» (1861) she’ridan parcha. She’rda shoir o‘rmondan chiqib, qattiq sovuqda ot yetaklab kelayotgan juda kichik bolani uchratadi. Bola katta etik, qo‘y terisidan ishlangan po‘stin va katta qo‘lqop kiyib olgan, o‘zi esa «ноготок» (tirnoqdek kichkina) — shuning uchun uni «мужичок с ноготок» deyishadi. Bola birinchi qarashda qattiqqo‘l: shoir salom bersa, «Yo‘lingdan qol!» deydi. Suhbatdan ma’lum bo‘ladi: otasi o‘rmonda daraxt kesadi, u esa o‘tin tashiydi; oilada faqat ikkita erkak bor — ota va u; ismi Vlas, yoshi oltidan o‘tgan. Shoir bolaning mehnatsevarligini, jiddiyligini tabassum va mehr bilan tasvirlaydi. Dialog she’rni jonli qiladi. Bu she’r bolaning mehnati, ammo bolalik to‘la o‘ynamaganligini ham sezdiradi.

Namunalar
«Маленький работник» (mazmuni, o‘z so‘zlarim bilan). «В морозный день я вышел из леса и увидел лошадку с хворостом. Рядом шагал совсем маленький мальчик. Он был одет как взрослый: в больших сапогах и рукавицах. Мальчик помогал отцу и серьёзно отвечал на мои вопросы. Я улыбнулся, глядя на него.»
Lug‘at: «студёный» = «очень холодный», «хворост» — quruq shox-shabba, «воз» — arava yuki, «дровишки» — «дрова» ning erkalab aytilishi. «мужичок с ноготок» — juda kichkina, ammo kattalardek jiddiy bola.
Sinfda faoliyat

«Intervyu». Ikki o‘quvchi — shoir va Vlas. Shoir «Откуда дровишки?», «Как тебя зовут?» deb so‘raydi, Vlas she’rga mos qisqa javob beradi. Sinf bola xarakterini ta’riflaydi.

Mashq
1
Bolaning ismi nima va u necha yoshda?
2
Bola nima kiygan? Savolga to‘liq gapda javob bering.
3
«дровишки» so‘zi qaysi so‘zdan va qanday qo‘shimcha bilan yasalgan?
4
Nega shoir bolani «мужичок с ноготок» deb ataydi? Bu iborada hurmat bormi?