Harakat yo‘nalishi haqida gapirish
Harakat yo‘nalishi «куда?» (qayerga?) va «к кому?» (kimning oldiga?) savollariga javob beradi. Joy nomlari bilan «в» yoki «на» + tushum kelishigi («винительный падеж») ishlatiladi: «в театр, в библиотеку, в школу, на выставку, на концерт, на урок». «В» yopiq joy (bino, shahar), «на» ochiq joy va tadbirlar uchun: «на стадион, на репетицию, на занятия». Tushum kelishigida jonsiz erkak va o‘rta jinsdagi otlar o‘zgarmaydi («театр», «окно»), ayol jinsda «-а» → «-у», «-я» → «-ю»: «школа — в школу, аудитория — в аудиторию». Odam yoki jonzot oldiga «к» + Datelniy (jo‘nalish kelishigi): «к другу, к учителю, к врачу». «За» + tushum: «спрятался за дом, сел за стол». «Где?» («в театре») va «куда?» («в театр») ni farqlang.
| savol | kelishik | misol |
|---|---|---|
| где? в / на | o‘rin | в парке · на вокзале |
| куда? в / на | tushum | в парк · на вокзал |
| к кому? | jo‘nalish | к соседу |
Maktabda evakuatsiya mashqi paytida o‘qituvchi rus tilida «Идите к выходу» deydi. Rus tilida gapiradigan o‘quvchi tezda chiqishga yo‘naladi. Mashq tartib bilan o‘tadi.
Xavfsizlik xodimi, gid va yo‘l ko‘rsatuvchi odamlar yo‘nalishni rus tilida aniq aytadi.
Xonada bir joyni tanlab, «к» yoki «в» yordamida rus tilida qayerga borish kerakligini ayting.
«Qayerga boramiz?» O‘quvchi joy kartochkasini tortadi: «библиотека», «стадион», «поликлиника». Sinf «Куда ты идёшь?» deb so‘raydi va to‘g‘ri javob oladi: «Я иду в библиотеку.» Xato — keyingi o‘quvchiga navbat.