☰ Mundarija · Rus tili

Yo‘nalish va yo‘l bo‘ylab harakat

Darslar 13–14 · 2 ta dars · G. T. Gasilova, Yu. Yu. Musurmanova. Rus tili, 6-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beradigan maktablar uchun). 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi», Toshkent, 2017
13

Harakat yo‘nalishi haqida gapirish

Darslik, 57–59-betlar
MaqsadHarakat yo‘nalishini «в, на, к, за» predloglari va Vinitelniy hamda Datelniy kelishiklari bilan aytish.
Yangi so‘zlar
qayerga? · куда?kimning oldiga? · к кому?teatr · театрko‘rgazma · выставка
Tushuntirish

Harakat yo‘nalishi «куда?» (qayerga?) va «к кому?» (kimning oldiga?) savollariga javob beradi. Joy nomlari bilan «в» yoki «на» + tushum kelishigi («винительный падеж») ishlatiladi: «в театр, в библиотеку, в школу, на выставку, на концерт, на урок». «В» yopiq joy (bino, shahar), «на» ochiq joy va tadbirlar uchun: «на стадион, на репетицию, на занятия». Tushum kelishigida jonsiz erkak va o‘rta jinsdagi otlar o‘zgarmaydi («театр», «окно»), ayol jinsda «-а» → «-у», «-я» → «-ю»: «школа — в школу, аудитория — в аудиторию». Odam yoki jonzot oldiga «к» + Datelniy (jo‘nalish kelishigi): «к другу, к учителю, к врачу». «За» + tushum: «спрятался за дом, сел за стол». «Где?» («в театре») va «куда?» («в театр») ni farqlang.

Namunalar
«Выходной день». «Сегодня мы идём в театр на детский спектакль. Сначала зайдём к бабушке, потом пойдём в кассу за билетами. Вечером Алишер пригласил меня на день рождения. Я спрячу подарок за шкаф, чтобы он не увидел.» (Mazmuni: dam olish kuni rejalari.)
«Где? — Куда?»: «в школе» — «в школу», «на выставке» — «на выставку», «у врача» — «к врачу», «у друга» — «к другу».
Sinfda faoliyat

«Qayerga boramiz?» O‘quvchi joy kartochkasini tortadi: «библиотека», «стадион», «поликлиника». Sinf «Куда ты идёшь?» deb so‘raydi va to‘g‘ri javob oladi: «Я иду в библиотеку.» Xato — keyingi o‘quvchiga navbat.

Mashq
1
«Я иду (школа).» — «в» bilan to‘g‘ri shaklda yozing.
2
«Мы идём … концерт.» — «в» yoki «на»?
3
Kimning oldiga? «Я иду (врач, друг).»
4
Nega kutubxonaning ichiga kirmoqchi bo‘lsak «Я иду к библиотеке» emas, «Я иду в библиотеку» deymiz, odam oldiga esa «Я иду к другу»?