☰ Mundarija · Rus tili

Mehribon so‘zlar: kichraytirish qo‘shimchalari

Darslar 1 · 1 ta dars · G. T. Gasilova, Yu. Yu. Musurmanova. Rus tili, 6-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beradigan maktablar uchun). 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi», Toshkent, 2017
1

Mehribon, erkalovchi munosabatni ifodalash (kichraytirish qo‘shimchalari)

Darslik, 4–8-betlar
MaqsadIsmlarga kichraytirish-erkalash qo‘shimchalarini qo‘shib, mehribon so‘zlar yasash va yaqin kishilarga rus tilida mehr bilan murojaat qilish.
Yangi so‘zlar
mehribon, erkalovchi · ласковыйkichraytirish qo‘shimchasi · уменьшительный суффиксopacha (singilcha) · сестричкаkitobcha · книжка
Tushuntirish

Rus tilida otlarga kichraytirish-erkalash qo‘shimchalari qo‘shiladi: bu so‘z narsaning kichikligini yoki so‘zlovchining mehrini bildiradi. Erkak jinsdagi otlarda «-ик-», «-чик-», «-ок-», «-ек-» ishlatiladi: «дом» — «домик», «костюм» — «костюмчик», «сын» — «сынок», «внук» — «внучек». Ayol jinsida «-к-», «-очк-», «-ечк-», «-ичк-», «-еньк-», «-ёнк-» uchraydi: «трава» — «травка», «мама» — «мамочка», «Аня» — «Анечка», «сестра» — «сестричка», «дочь» — «доченька», «сестра» — «сестрёнка». O‘rta jinsda «-к-», «-ик-», «-ечк-», «-ц-», «-ышк-» qo‘llanadi: «облако» — «облачко», «окно» — «окошко», «солнце» — «солнышко». Qo‘shimcha qo‘shilganda ba’zan undosh almashadi («книга» — «книжка», «рука» — «ручка») va urg‘u o‘zgaradi («ветер» — «ветерОк»). Bunday so‘zlar yaqin odamlar bilan oddiy suhbatda yaxshi, ammo rasmiy muloqotda ishlatilmaydi: o‘qituvchiga «Анна Сергеевна» deb murojaat qilinadi.

Namunalar
«Бабушкин домик». «Я еду к бабушке. У неё уютный домик, а в садике растёт мягкая травка и цветут яркие цветочки. Бабушка встречает меня на крылечке: — Внучек мой, заходи! — и ставит на столик чашечку чая.» (Mazmuni: nabira buvisining uyiga borib, mehribon so‘zlar eshitadi.)
Misollar: «стол» — «столик», «лампа» — «лампочка», «зеркало» — «зеркальце», «платок» — «платочек», «перо» — «пёрышко», «рыба» — «рыбка».
Sinfda faoliyat

«Mehribon so‘z zanjiri». Sinf doira bo‘lib turadi. O‘qituvchi oddiy ot aytadi («кот»), navbatdagi o‘quvchi uni erkalab aytadi («котик»), keyingisi esa shu so‘z bilan qisqa gap tuzadi («Котик спит.»). Xato qilgan o‘yindan chiqadi.

Mashq
1
«стул», «лампа», «ветер», «дом» so‘zlariga kichraytirish qo‘shimchasi qo‘shing.
2
Singlingiz Nina va buvingizga rus tilida mehr bilan qanday murojaat qilasiz?
3
«книга» → «книжка» va «рука» → «ручка» so‘zlarida qanday undosh almashinuvi bor?
4
Nega o‘qituvchiga «Здравствуйте, Анечка!» deb aytish noto‘g‘ri? Tushuntiring.