Mehribon, erkalovchi munosabatni ifodalash (kichraytirish qo‘shimchalari)
Rus tilida otlarga kichraytirish-erkalash qo‘shimchalari qo‘shiladi: bu so‘z narsaning kichikligini yoki so‘zlovchining mehrini bildiradi. Erkak jinsdagi otlarda «-ик-», «-чик-», «-ок-», «-ек-» ishlatiladi: «дом» — «домик», «костюм» — «костюмчик», «сын» — «сынок», «внук» — «внучек». Ayol jinsida «-к-», «-очк-», «-ечк-», «-ичк-», «-еньк-», «-ёнк-» uchraydi: «трава» — «травка», «мама» — «мамочка», «Аня» — «Анечка», «сестра» — «сестричка», «дочь» — «доченька», «сестра» — «сестрёнка». O‘rta jinsda «-к-», «-ик-», «-ечк-», «-ц-», «-ышк-» qo‘llanadi: «облако» — «облачко», «окно» — «окошко», «солнце» — «солнышко». Qo‘shimcha qo‘shilganda ba’zan undosh almashadi («книга» — «книжка», «рука» — «ручка») va urg‘u o‘zgaradi («ветер» — «ветерОк»). Bunday so‘zlar yaqin odamlar bilan oddiy suhbatda yaxshi, ammo rasmiy muloqotda ishlatilmaydi: o‘qituvchiga «Анна Сергеевна» deb murojaat qilinadi.
| jins | oxiri | misol |
|---|---|---|
| он | -ик, -чик, -ок | нос → носик · карман → карманчик · лист → листок |
| она | -к-, -очк-, -ечк-, -еньк- | сумка → сумочка · Лена → Леночка · птица → птичка |
| оно | -ц-, -ышк-, -ечк- | зерно → зёрнышко · слово → словечко |
O‘quvchi rus tilida gapiradigan kichik qo‘shnisiga tabrik kartochkasi yozadi. U oddiy so‘zni mehribon, kichraytirilgan shakliga almashtiradi va kartochka quruq emas, iliq chiqadi. Bola uni ovoz chiqarib o‘qib, jilmayadi.
Bolalar bog‘chasi tarbiyachisi, hamshira va ertak aytuvchi bolalar o‘zini xotirjam his qilishi uchun mehribon, kichraytirilgan so‘zlarni ishlatadi.
Rus tilidagi o‘zingiz bilgan istalgan ot so‘zni tanlab, uning mehribon shaklini ovoz chiqarib ayting. Ishonchingiz komil bo‘lmasa, o‘qituvchidan so‘rang.
«Mehribon so‘z zanjiri». Sinf doira bo‘lib turadi. O‘qituvchi oddiy ot aytadi («кот»), navbatdagi o‘quvchi uni erkalab aytadi («котик»), keyingisi esa shu so‘z bilan qisqa gap tuzadi («Котик спит.»). Xato qilgan o‘yindan chiqadi.