Harakatning boshlanish va tugash nuqtalari
Harakat qayerdan («откуда»?) boshlanib, qayergacha («до чего»?) davom etishini aytish uchun otlar qaratqich kelishigida («родительный падеж») predloglar bilan ishlatiladi: «из», «с», «от», «до». «Из» — «в» predlogi bilan javob berilgan joydan: «в Ташкенте — из Ташкента, в школе — из школы». «С» — «на» bilan javob berilgan joydan: «на празднике — с праздника, на уроке — с урока». «От» — odamdan yoki biror narsa yonidan: «у друга — от друга, у доски — от доски». «До» — chegara, tugash nuqtasi: «до вокзала, до улицы Мукими». Qaratqich kelishigi oxirlari: erkak jinsda «-а»/«-я» («Ташкента»), ayol jinsda «-ы»/«-и» («Хивы», «школы», «станции»), o‘rta jinsda «-а»/«-я» («села», «моря»). Misol: «Новая дорога ведёт от станции метро до парка.»
| qayerda? | qayerdan? |
|---|---|
| в городе | из города |
| на рынке | с рынка |
| у врача | от врача |
Vokzaldagi jadvalda rus tilida «из города до станции» kabi yozuvlar bor. O‘quvchi yo‘l qayerdan qayergacha ekanini o‘qib, to‘g‘ri poyezdni topadi. Jadval tushunarli bo‘lib qoladi.
Dispetcher, haydovchi va turist yo‘lboshchisi marshrutning boshi va oxirini rus tilida aytadi.
Maktab ichida qaysi xonadan chiqib, qaysi xonaga borayotganingizni rus tilida «из» va «в» yoki «до» bilan ayting.
«Marshrut». O‘quvchi xaritada ikki shahar tanlaydi, sinf «Откуда и докуда?» deb so‘raydi. Javob: «От Ташкента до Самарканда.» Keyin «Откуда он приехал?» — «Из Бухары.»