☰ Mundarija · Rus tili

Qayerdan va qayerda: predloglar

Darslar 10–11 · 2 ta dars · G. T. Gasilova, Yu. Yu. Musurmanova. Rus tili, 6-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beradigan maktablar uchun). 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi», Toshkent, 2017
10

Harakatning boshlanish va tugash nuqtalari

Darslik, 47–49-betlar
MaqsadHarakatning boshlanish va tugash nuqtasini «из, с, от, до» predloglari va Roditelniy (qaratqich) kelishigi bilan ifodalash.
Yangi so‘zlar
qayerdan? · откуда?qayergacha? · докуда? до чего?bekat · остановкаvokzal · вокзал
Tushuntirish

Harakat qayerdan («откуда»?) boshlanib, qayergacha («до чего»?) davom etishini aytish uchun otlar qaratqich kelishigida («родительный падеж») predloglar bilan ishlatiladi: «из», «с», «от», «до». «Из» — «в» predlogi bilan javob berilgan joydan: «в Ташкенте — из Ташкента, в школе — из школы». «С» — «на» bilan javob berilgan joydan: «на празднике — с праздника, на уроке — с урока». «От» — odamdan yoki biror narsa yonidan: «у друга — от друга, у доски — от доски». «До» — chegara, tugash nuqtasi: «до вокзала, до улицы Мукими». Qaratqich kelishigi oxirlari: erkak jinsda «-а»/«-я» («Ташкента»), ayol jinsda «-ы»/«-и» («Хивы», «школы», «станции»), o‘rta jinsda «-а»/«-я» («села», «моря»). Misol: «Новая дорога ведёт от станции метро до парка.»

Namunalar
«Маршрут автобуса». «Автобус номер семь идёт от вокзала до университета. Сначала он едет по проспекту, потом поворачивает к парку. Пассажиры выходят из автобуса у библиотеки. Дети возвращаются с урока домой.» (Mazmuni: avtobus yo‘li boshlanish va tugash nuqtalari bilan.)
Juftliklar: «Был в Хиве — приехал из Хивы.» «Был на концерте — пришёл с концерта.» «Стоял у окна — отошёл от окна.» «Ехал от дома до школы.»
Sinfda faoliyat

«Marshrut». O‘quvchi xaritada ikki shahar tanlaydi, sinf «Откуда и докуда?» deb so‘raydi. Javob: «От Ташкента до Самарканда.» Keyin «Откуда он приехал?» — «Из Бухары.»

Mashq
1
«Я был в Хиве.» — «Я приехал … ». Qaysi predlog va shakl?
2
«на уроке» → ? (qayerdan chiqdi)
3
Qavsdagi so‘zni to‘g‘ri shaklga qo‘ying: «Автобус идёт от (вокзал) до (университет).»
4
Nega «в школе» → «из школы», lekin «на почте» → «с почты»?