ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi6-sinf · 15-hafta

Tog‘oradagi yuk qayig‘i

🎯 Missiya: Qaysi qayiq 400 g yukni xavfsiz ko‘taradi: A, B yoki C?

Dushanba

AnvarMen bosh bo‘laman! Fizika o‘qituvchisi katta tog‘orada «yuk qayig‘i» sinovini o‘tkazadi. Qayiq 400 g yukni ko‘tarishi kerak (qayiqning o‘zi 100 g).
AnvarUchta qayiq chizmasi bor: A, B, C. Masshtab 1 : 5. Chizmada: A — 2,4 × 1,6 × 1,2 sm, B — 3 × 2 × 1,2 sm, C — 3 × 2,4 × 1,2 sm.
ZarinaHaqiqiy o‘lcham = chizmadagi o‘lcham · 5. Masshtab bo‘yicha: A 12 × 8 × 6, B 15 × 10 × 6, C 15 × 12 × 6 sm.
JasurMasofa va chizma uzunligi da: chizma 2 marta uzun bo‘lsa, haqiqiy ham 2 marta uzun.
Tekshirdim: 2,4 · 5 = 12, 1,6 · 5 = 8, 1,2 · 5 = 6. To‘g‘ri.
Matematika

Qulf 1: Chizmadan haqiqiy o‘lchamga

Topshiriq: Masshtab 1 : 5 da B ning 3 sm uzunligi haqiqatda qancha?

🔑 Kalit: Masshtab 1 : 5 bo‘yicha qayiqlar: A 12×8×6 sm, B 15×10×6 sm, C 15×12×6 sm.

MalikaKuzatuv daftariga yozdim: «Aziz qog‘oz qayiqni suvga qo‘ydi, u suzdi. Anvar aytibdi, kecha ham suzibdi. Qog‘oz ho‘l ekan.»
Zarina shakllari uchta: -di, -(i)b, -gan. «Suzdi» — o‘zim ko‘rgan harakat.
Anvar«Suzibdi» — eshitgan, o‘zi ko‘rmagan voqea. «Edi», «ekan» esa lar: «kelgan ekan».
Ona tili

Qulf 2: Kuzatuv yozuvi

Topshiriq: Qaysi shakl o‘zingiz ko‘rgan harakatni bildiradi?

Seshanba

AnvarQayiq nega cho‘kmaydi? Arximed qonuni: suyuqlikka botirilgan jismga yuqoriga ta’sir qiladi.
MalikaBu kuch jism og‘irligiga teng: F = ρ · g · V, V — botgan qism hajmi.
ZarinaArximed mil. av. 287–212 yillarda yashagan qadimgi yunon olimi.
JasurQayiq suzadi, agar Arximed kuchi uning og‘irligiga yetsa. Ko‘proq botsa, ko‘proq suv siqadi, kuch ham ortadi.
Fizika

Qulf 3: Suv ko‘taradi

Topshiriq: Qayiq suvga chuqurroq botsa, Arximed kuchi nima bo‘ladi?

🔑 Kalit: Arximed kuchi F = ρ · g · V: siqib chiqarilgan suv og‘irligiga teng; qayiq og‘irligi shundan oshmasa, suzadi.

AzizI did a bike project! How old are bicycles? They are about 200 years old 🚲
AzizThe first bicycle was built in 1817 by a German inventor. It had no pedals. The rider pushed the ground with his feet.
MalikaNice! Now a game: What did he look like? – He was tall and plump. He had curly black hair and big glasses.
ZarinaWas his hair curly? – Yes, it was. 😄
Ingliz tili

Qulf 4: The first bicycle

Topshiriq: Qaysi javob to‘g‘ri?

Chorshanba

AnvarQayiq 100 g, yuk 400 g — jami 500 g = 0,5 kg. Og‘irlik F = m · g, g ≈ 10 N/kg, ya’ni 5 N.
MalikaSuv uchun xavfsizlik qoidasi: suv qayiq balandligining yarmigacha chiqsin. Demak botgan hajm V = uzun × eni × balandlik : 2.
ZarinaKerakli hajm: V = F : (ρ · g) = 5 : (1000 · 10) = 0,0005 m³ = 500 sm³.
JasurTayyor qayiq va yuk 2 m balandlikdagi tokchada turadi. Ularni yerdan ko‘tarish ishi A = F · s = 5 · 2 = 10 J.
FizikaMatematika

Qulf 5: Nechta nyuton kerak?

Topshiriq: 5 N kuch jismni 2 m ko‘tarsa, [mexanik ish] qancha?

🔑 Kalit: Qayiq + yuk = 500 g = 5 N; xavfsizlik qoidasi (yarmigacha) bilan kamida 500 sm³ hajm kerak.

JasurTog‘orani hovlidagi hovuz suvi bilan to‘ldiraylik!
ZarinaYo‘q. Tabiatda suv har doim ham toza emas: loy, chiqindi, bo‘lishi mumkin.
AnvarIchimlik suvini va bilan tozalaymiz. Faol ko‘mir ham yordam beradi. Lekin sinov uchun oddiy chuchuk suv yetadi.
Idishga vodoprovod suvini quydik. Chuchuk suvning zichligi 1000 kg/m³ deb olamiz.
Tabiiy fanlar

Qulf 6: Tog‘oradagi suv

Topshiriq: Sinov uchun qanday suv oldik?

🔑 Kalit: Tog‘oradagi suv chuchuk (vodoprovod): zichligi ρ = 1000 kg/m³.

Payshanba

ZarinaSinfdagi gul poyasi bilan tajriba qildik: novdani bo‘yalgan suvga qo‘ydik va 2–3 soatdan keyin kesdik.
MalikaFaqat bo‘yaldi. Suv va minerallar ildizdan barglarga shu naylar orqali ko‘tariladi.
AnvarBarglardagi shakar esa dan boshqa organlarga boradi. Ildiz suvni bilan ham itaradi.
Jasurlar ham kerak: organik — go‘ng, mineral — tuz aralashmalari.
Botanika

Qulf 7: Poyadagi bo‘yoqli suv

Topshiriq: Poya bo‘ylab suv qaysi naylardan ko‘tariladi?

MalikaSinov hisobotini kompyuterda yozamiz. Avval , keyin , so‘ng , oxirida formatlash.
AnvarHujjatni darrov mazmunli nom bilan saqlayman va ham olib qo‘yaman.
ZarinaRuscha ma’lumot yozdim: «Груз весит около четырёхсот граммов.» «Вода — один литр.»
Jasur«Около» dan keyin qaratqich kelishigi keladi. «Один литр» — birlikda, «два литра» — qaratqich kelishigi, birlikda.
InformatikaRus tili

Qulf 8: Hisobot rejasi

Topshiriq: Qaysi ibora to‘g‘ri?

Juma

Sinf rahbariJuma. Kutubxonada jamoalar qisqa ma’lumot yig‘adi.
ZarinaAdabiyot: Erkin Vohidovning «O‘zbegim» si — qasida odatda hukmdorni maqtardi, bu asarda esa muallif butun xalqni madh etadi. Matnni darslikdan o‘qing.
JasurGeografiya: Avstraliya eng kichik materik, butunlay janubiy yarimsharda. Uni ham deyishadi. Markaz va g‘arbda yog‘in 100–500 mm.
AnvarTarix: mil. av. VII–VI asrlarda hozirgi O‘zbekiston hududida So‘g‘d, Baqtriya va Xorazm xalqlari yashagan.
MalikaSo‘g‘d — Zarafshon va Qashqadaryo vodiylarida, Xorazm — Amudaryoning quyi qismida.
AdabiyotGeografiyaTarix

Qulf 9: Kutubxona soati

Topshiriq: Xorazm qayerda joylashgan edi?

AzizYer Quyoshdan qanchalik uzoq?
MalikaTaxminan 150 million km. Nur bu masofani 8 daqiqa 20 soniyada bosib o‘tadi.
AnvarQuyosh Yerga eng yaqin , atrofida sakkiz aylanadi. Yulduz o‘zi yorqin, sayyora esa faqat nurni qaytaradi.
ZarinaYulduz rangi haroratga bog‘liq: ko‘kish-oq — eng issiq, sariq (Quyosh kabi) — o‘rtacha, qizil — eng sovuq.
Tabiiy fanlar

Qulf 10: Yulduzlar va Quyosh

Topshiriq: Qaysi rangdagi yulduz eng issiq?

Sinf rahbariQaror vaqti. Qaysi qayiq 400 g yukni xavfsiz ko‘taradi?
AnvarKerakli botgan hajm kamida 500 sm³. Yarim balandlikda V = uzun × eni × 3 sm.
JasurA: 12 · 8 · 3 = 288 sm³. B: 15 · 10 · 3 = 450 sm³. Ikkalasi ham 500 dan kam.
ZarinaC: 15 · 12 · 3 = 540 sm³. Bu 500 dan ko‘p!
Demak C qayig‘i. Sinovda u yuk bilan suzdi, suv yarim balandlikdan oshmadi 🚢
FizikaMatematika

Qulf 11: Qaror: qaysi qayiq?

Topshiriq: B qayig‘i nega mos kelmadi?

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 11 ta fanni birlashtirdi.

MatematikaOna tiliIngliz tiliTabiiy fanlarInformatikaAdabiyotBotanikaFizikaGeografiyaRus tiliTarix

0 / 14 yulduz

Jamoa hisoboti

Yuk qayig‘i: C ni tanladik

Savol: qaysi qayiq 400 g yukni ko‘taradi? Masshtab 1 : 5 bo‘yicha o‘lchamlarni topdik. Qayiq va yuk jami 500 g, ya’ni 5 N, suv chuchuk (1000 kg/m³), xavfsizlik uchun suv yarim balandlikka chiqadi. Kerakli hajm 500 sm³. A 288, B 450, C 540 sm³ beradi. Faqat C yetarli.

— 6-B jamoa

Topilgan kalitlar

  1. Masshtab 1 : 5 bo‘yicha qayiqlar: A 12×8×6 sm, B 15×10×6 sm, C 15×12×6 sm.
  2. Arximed kuchi F = ρ · g · V: siqib chiqarilgan suv og‘irligiga teng; qayiq og‘irligi shundan oshmasa, suzadi.
  3. Qayiq + yuk = 500 g = 5 N; xavfsizlik qoidasi (yarmigacha) bilan kamida 500 sm³ hajm kerak.
  4. Tog‘oradagi suv chuchuk (vodoprovod): zichligi ρ = 1000 kg/m³.

Yulduzli savollar

  1. Jism 0,3 kg bo‘lsa (g = 10 N/kg), og‘irligi necha N?

  2. Chizmada 4 sm, masshtab 1 : 5 — haqiqiy uzunlik?

  3. O‘ylab ko‘r: tog‘orada sho‘r suv bo‘lsa, qayiq xuddi shunday botganda Arximed kuchi qanday o‘zgarardi?

Hikoyadagi darslar