Har xil maxrajli kasrlarni qo‘shish va ayirish
Har xil maxrajli kasrlarni qo‘shish yoki ayirish uchun avval ularni umumiy maxrajga keltiramiz. Keyin suratlarni qo‘shamiz yoki ayiramiz, maxrajni esa o‘zgarishsiz yozamiz. Natija qisqaradigan bo‘lsa, uni qisqartiramiz; noto‘g‘ri kasr chiqsa, butun qismini ajratamiz. Masalan, 1/4 + 1/6 = 3/12 + 2/12 = 5/12. Maxrajlarni qo‘shib bo‘lmaydi: 1/2 + 1/3 ning javobi 2/5 emas, 5/6.
2/3 + 3/4 = 8/12 + 9/12 = 17/12
Umumiy maxraj = EKUK(3, 4) = 12
Maktab hovlisini tozalashda birinchi sinf uning 2/5 qismini, ikkinchisi 1/2 qismini supurdi. 2/5 + 1/2 = 4/10 + 5/10 = 9/10, ya’ni hovlining 1/10 qismi qoldi.
Quruvchi bajarilgan ish ulushlarini qo‘shadi, tikuvchi mato bo‘laklarini jamlaydi, dehqon turli ekin egallagan maydon qismlarini qo‘shadi.
Sutkaning 1/3 qismini uyquga, 1/6 qismini maktabga ajratgan bola uchun ikkalasi birga qancha qismni olishini hisoblang va soatlarda ayting.
«Kasr savdosi»: guruhlar «do‘kon» o‘ynaydi: bir mahsulot 1/3 kg, boshqasi 1/4 kg. Xaridor ikkalasini sotib oladi — jami necha kilogramm? Savdo daftarida kasrlar yig‘indisini yozib, javobni boshqa guruh tekshiradi.