Kasrlarni umumiy maxrajga keltirish
Har xil maxrajli kasrlarni bir xil maxrajli kasrlarga almashtirish ularni umumiy maxrajga keltirish deyiladi. Eng qulay umumiy maxraj — maxrajlarning EKUK i. Avval maxrajlarning EKUK ini topamiz, so‘ng uni har bir kasrning maxrajiga bo‘lib qo‘shimcha ko‘paytuvchini aniqlaymiz. Har bir kasrning surati va maxrajini o‘zining qo‘shimcha ko‘paytuvchisiga ko‘paytiramiz. Masalan, 3/4 va 5/6 uchun EKUK(4, 6) = 12: 3/4 = 9/12, 5/6 = 10/12.
| 3/4 | 5/6 | |
|---|---|---|
| Qo‘shimcha ko‘paytuvchi | 12 : 4 = 3 | 12 : 6 = 2 |
| Yangi kasr | 9/12 | 10/12 |
Sport mashg‘uloti soatining 1/3 qismi qizishga, 1/4 qismi yugurishga ajratildi. Solishtirish va qo‘shish uchun umumiy maxraj kerak: EKUK(3, 4) = 12, demak qizish 4/12, yugurish 3/12 soat, ya’ni 20 va 15 daqiqa. Jami 35 daqiqa.
Me’mor maydonni qismlarga bo‘lib rejalaydi, oshpaz turli o‘lchov idishlaridagi masalliqlarni solishtiradi, usta har xil bo‘linmali o‘lchovlarni bir xil qiladi.
Qog‘oz varag‘ini 12 ta teng bo‘lakka bukib, 1/3 va 1/4 qismlar nechta bo‘lak ekanini bo‘yab ko‘rsating.
«Umumiy maxraj uchrashuvi»: ikki o‘quvchi har xil maxrajli kasr kartochkasini oladi. Ular maxrajlari EKUK ini topib, ikkala kartochkani yangi kartochkalarga ko‘chiradilar. Boshqa juft ularni tekshiradi.