ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Umumiy maxraj va kasrlarni taqqoslash

Darslar 11–12 · 2 ta dars · M.A. Mirzaahmedov, A.A. Rahimqoriyev, Sh.N. Ismailov, M.A. To‘xtaxodjayeva. Matematika 6-sinf, 2-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
11

Kasrlarni umumiy maxrajga keltirish

Darslik, 39–42-betlar
MaqsadKasrlarni umumiy maxrajga keltirishni o‘rganish; eng kichik umumiy maxrajni topish.
Yangi so‘zlar
umumiy maxraj · common denominatorqo‘shimcha ko‘paytuvchi · additional factorEKUK · least common multiplekeltirish · bringing (to a form)
Tushuntirish

Har xil maxrajli kasrlarni bir xil maxrajli kasrlarga almashtirish ularni umumiy maxrajga keltirish deyiladi. Eng qulay umumiy maxraj — maxrajlarning EKUK i. Avval maxrajlarning EKUK ini topamiz, so‘ng uni har bir kasrning maxrajiga bo‘lib qo‘shimcha ko‘paytuvchini aniqlaymiz. Har bir kasrning surati va maxrajini o‘zining qo‘shimcha ko‘paytuvchisiga ko‘paytiramiz. Masalan, 3/4 va 5/6 uchun EKUK(4, 6) = 12: 3/4 = 9/12, 5/6 = 10/12.

Umumiy maxraj: EKUK(4, 6) = 12
3/45/6
Qo‘shimcha ko‘paytuvchi12 : 4 = 312 : 6 = 2
Yangi kasr9/1210/12
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sport mashg‘uloti soatining 1/3 qismi qizishga, 1/4 qismi yugurishga ajratildi. Solishtirish va qo‘shish uchun umumiy maxraj kerak: EKUK(3, 4) = 12, demak qizish 4/12, yugurish 3/12 soat, ya’ni 20 va 15 daqiqa. Jami 35 daqiqa.

Kim ishlatadi

Me’mor maydonni qismlarga bo‘lib rejalaydi, oshpaz turli o‘lchov idishlaridagi masalliqlarni solishtiradi, usta har xil bo‘linmali o‘lchovlarni bir xil qiladi.

Bugun sinab ko‘ring

Qog‘oz varag‘ini 12 ta teng bo‘lakka bukib, 1/3 va 1/4 qismlar nechta bo‘lak ekanini bo‘yab ko‘rsating.

Namunalar
3/4 va 5/6: EKUK(4, 6) = 12. Qo‘shimcha ko‘paytuvchilar: 12 : 4 = 3 va 12 : 6 = 2. Demak 3/4 = 9/12, 5/6 = 10/12.
298365121536
Qismlarni bosib bo‘yang
2/9 va 5/12: EKUK(9, 12) = 36. Qo‘shimcha ko‘paytuvchilar 4 va 3, demak 8/36 va 15/36.
Sinfda faoliyat

«Umumiy maxraj uchrashuvi»: ikki o‘quvchi har xil maxrajli kasr kartochkasini oladi. Ular maxrajlari EKUK ini topib, ikkala kartochkani yangi kartochkalarga ko‘chiradilar. Boshqa juft ularni tekshiradi.

Mashq
1
1/6 va 3/8 ni umumiy maxrajga keltiring.
2
1/2, 2/3, 3/4 kasrlarini eng kichik umumiy maxrajga keltiring.
3
5/12 va 7/18 kasrlarining eng kichik umumiy maxrajini toping.
4
Nima uchun maxrajlar ko‘paytmasi emas, EKUK ni olish qulayroq?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliNovvot uchun idishHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →