☰ Mundarija · Matematika

Taqsimot qonuni va o‘zaro teskari sonlar

Darslar 17–18 · 2 ta dars · M.A. Mirzaahmedov, A.A. Rahimqoriyev, Sh.N. Ismailov, M.A. To‘xtaxodjayeva. Matematika 6-sinf, 2-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
17

Ko‘paytirishning taqsimot qonuni va uning tatbiqlari

Darslik, 68–72-betlar
MaqsadKo‘paytirishning taqsimot qonunini kasrlar va aralash sonlarda qo‘llash.
Yangi so‘zlar
taqsimot qonuni · distributive lawumumiy ko‘paytuvchi · common factorqavsdan chiqarish · taking out of bracketsqulay hisoblash · convenient calculation
Tushuntirish

Taqsimot qonuni: (a + b) · c = a · c + b · c. Uni teskari o‘qish ham mumkin: a · c + b · c = (a + b) · c, ya’ni umumiy ko‘paytuvchini qavsdan chiqaramiz. Aralash sonni natural songa ko‘paytirganda butun va kasr qismini alohida ko‘paytirish qulay: 3 1/2 · 4 = 3 · 4 + 1/2 · 4 = 12 + 2 = 14. Bu qonun ayirishga nisbatan ham o‘rinli: 99 · 37 = (100 − 1) · 37 = 3 700 − 37. Qonun hisoblashni yengillashtiradi.

Namunalar
4 2/3 · 6 = 4 · 6 + 2/3 · 6 = 24 + 4 = 28.
3/8 · 11 + 3/8 · 5 = 3/8 · (11 + 5) = 3/8 · 16 = 6.
Sinfda faoliyat

«Qavs o‘yini»: kartochkalarga misollar yoziladi: 5/7 · 3 + 5/7 · 4 va hokazo. O‘quvchilar umumiy ko‘paytuvchini qavsdan chiqarib, javobni tez topadilar. Kim usulni tushuntirib bera olsa, qo‘shimcha ochko oladi.

Mashq
1
3 1/2 · 4 ni taqsimot qonuni bilan hisoblang.
2
5/7 · 3 + 5/7 · 4 ni qulay usulda hisoblang.
3
99 · 37 ni (100 − 1) · 37 ko‘rinishida hisoblang.
4
Nima uchun 6 1/4 · 8 = 6 · 8 + 1/4 · 8 bo‘ladi?