ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Taqsimot qonuni va o‘zaro teskari sonlar

Darslar 17–18 · 2 ta dars · M.A. Mirzaahmedov, A.A. Rahimqoriyev, Sh.N. Ismailov, M.A. To‘xtaxodjayeva. Matematika 6-sinf, 2-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
17

Ko‘paytirishning taqsimot qonuni va uning tatbiqlari

Darslik, 68–72-betlar
MaqsadKo‘paytirishning taqsimot qonunini kasrlar va aralash sonlarda qo‘llash.
Yangi so‘zlar
taqsimot qonuni · distributive lawumumiy ko‘paytuvchi · common factorqavsdan chiqarish · taking out of bracketsqulay hisoblash · convenient calculation
Tushuntirish

Taqsimot qonuni: (a + b) · c = a · c + b · c. Uni teskari o‘qish ham mumkin: a · c + b · c = (a + b) · c, ya’ni umumiy ko‘paytuvchini qavsdan chiqaramiz. Aralash sonni natural songa ko‘paytirganda butun va kasr qismini alohida ko‘paytirish qulay: 3 1/2 · 4 = 3 · 4 + 1/2 · 4 = 12 + 2 = 14. Bu qonun ayirishga nisbatan ham o‘rinli: 99 · 37 = (100 − 1) · 37 = 3 700 − 37. Qonun hisoblashni yengillashtiradi.

ƒFormula
(a + b) · c = a · c + b · c
Teskarisi: umumiy ko‘paytuvchini qavsdan chiqaramiz
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Olma sharbati 6 ta idishga quyilgan, har birida 2 1/2 litr. 2 · 6 + 1/2 · 6 = 12 + 3 = 15 litr. Taqsimot qonuni butun va kasr qismni alohida ko‘paytirishga imkon beradi.

Kim ishlatadi

Sotuvchi bir xil qadoqlarni tez hisoblaydi, usta bir xil uzunlikdagi bo‘laklarni jamlaydi, oshpaz retseptni bir necha baravar ko‘paytiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Bir xil 12 sm li 5 ta tasmani qo‘shganda 5 · 12 ni 5 · 10 + 5 · 2 deb hisoblab ko‘ring va natijani chizg‘ich bilan tekshiring.

Namunalar
42/36
4 2/3 · 6 = 4 · 6 + 2/3 · 6 = 24 + 4 = 28.
3/8 · 11 + 3/8 · 5 = 3/8 · (11 + 5) = 3/8 · 16 = 6.
Sinfda faoliyat

«Qavs o‘yini»: kartochkalarga misollar yoziladi: 5/7 · 3 + 5/7 · 4 va hokazo. O‘quvchilar umumiy ko‘paytuvchini qavsdan chiqarib, javobni tez topadilar. Kim usulni tushuntirib bera olsa, qo‘shimcha ochko oladi.

Mashq
1
3 1/2 · 4 ni taqsimot qonuni bilan hisoblang.
2
5/7 · 3 + 5/7 · 4 ni qulay usulda hisoblang.
3
99 · 37 ni (100 − 1) · 37 ko‘rinishida hisoblang.
4
Nima uchun 6 1/4 · 8 = 6 · 8 + 1/4 · 8 bo‘ladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKutubxonaga qaysi yo‘ldanHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →