ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Katakli qog‘ozda yuzlarni hisoblash

Darslar 49–50 · 2 ta dars · M.A. Mirzaahmedov, A.A. Rahimqoriyev, Sh.N. Ismailov, M.A. To‘xtaxodjayeva. Matematika 6-sinf, 2-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
49

Katakli qog‘ozda yuzlarni hisoblash

Darslik, 217–219-betlar
MaqsadKatakli qog‘ozda shakl yuzini birlik kvadratlarni sanash va Pik formulasi bilan hisoblash.
Yangi so‘zlar
birlik kvadrat · unit squaretugun nuqta · lattice point (grid node)Pik formulasi · Pick's formulachegara · boundary
Tushuntirish

Shaklning yuzini o‘lchash — shakl nechta birlik kvadratdan iborat ekanini aniqlash. Katakli qog‘ozda uchlari tugun nuqtalarda (katak chiziqlarining kesishgan joylarida) bo‘lgan ko‘pburchakning yuzini Pik formulasi bilan topamiz: S = M/2 + N − 1. Bunda M — ko‘pburchak chegarasida yotgan tugun nuqtalar soni, N — uning ichidagi tugun nuqtalar soni. Masalan, 5 × 4 katakli to‘g‘ri to‘rtburchakda M = 18, N = 12, S = 18/2 + 12 − 1 = 20, bu 5 · 4 = 20 bilan mos keladi. Pik formulasi tomonlari qiyshiq shakllar uchun ham ishlaydi.

ƒFormula
S = M/2 + N − 1
M — chegaradagi, N — ichidagi tugun nuqtalar soni
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Mahalla o‘yin maydonchasining rejasi kvadrat daftarda chizilgan, har bir katak 1 m². Maydoncha to‘rtburchak: chegarasida 14 ta tugun, ichida 6 ta tugun bor. Pik formulasi bo‘yicha S = 14 : 2 + 6 − 1 = 12 m². Bu xuddi 4 · 3 = 12 ga teng.

Kim ishlatadi

Xaritachi rejadagi katakdan maydon yuzini topadi, me’mor rejani katak qog‘ozda chizadi, o‘yin dizayneri xarita yuzasini katak bilan o‘lchaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Kvadrat daftarda o‘z xonangiz yoki hovli rejasini taxminiy chizing va kataklarni sanab yuzini toping.

Namunalar
xy123456123450
Katetlari 4 va 3 katak bo‘lgan to‘g‘ri burchakli uchburchak: M = 8, N = 3, S = 8/2 + 3 − 1 = 6. Tekshiruv: 4 · 3 : 2 = 6.
xy12345678123450
6 × 3 to‘g‘ri to‘rtburchak: M = 18, N = 10, S = 9 + 10 − 1 = 18 = 6 · 3.
Sinfda faoliyat

«Tugunlarni sanaymiz»: har bir guruh katakli qog‘ozda ko‘pburchak chizadi, chegaradagi va ichidagi tugun nuqtalarni sanaydi, Pik formulasi bilan yuzini topadi, keyin kataklarni sanab tekshiradi.

Mashq
1
6 × 3 to‘g‘ri to‘rtburchakda M = 18, N = 10. Pik formulasi bilan yuzini toping.
2
Ko‘pburchakning chegarasida 12 ta, ichida 7 ta tugun nuqta bor. Uning yuzini toping.
3
Katetlari 4 va 3 katak bo‘lgan uchburchakning yuzini oddiy formula bilan toping (kataklarda).
4
Pik formulasida nima uchun ham chegaradagi, ham ichidagi nuqtalar kerak?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliMutolaa burchagi uchun gilamHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →