Ratsional sonlar haqida tushuncha. Ratsional sonlar ustida bajariladigan amallar xossalari
Surati butun, maxraji natural son bo‘lgan m/n ko‘rinishida yozish mumkin bo‘lgan son ratsional son deyiladi. Butun sonlar (7 = 7/1), oddiy kasrlar, manfiy kasrlar (−3/4), o‘nli kasrlar (0,25 = 1/4) va aralash sonlar ratsional sonlardir. Ratsional sonlar ustida qo‘shish, ayirish, ko‘paytirish va bo‘lish (nolga bo‘lishdan tashqari) butun sonlardagi ishora qoidalari va kasrlar qoidalari bo‘yicha bajariladi. Amallarning o‘rin almashtirish, guruhlash va taqsimot xossalari ratsional sonlar uchun ham o‘rinli: a + b = b + a, (a + b) + c = a + (b + c), a · (b + c) = a · b + a · c.
Oshxonada retsept 3/4 stakan qand talab qiladi, o‘lchov idishida esa 0,75 deb yozilgan. 3 : 4 = 0,75, demak bu bir xil son, faqat ikki xil yozilgan. Retseptdagi kasr va idishdagi o‘nli kasr bir xil miqdorni bildiradi.
Oshpaz ikki xil o‘lchovli retseptni moslashtiradi, quruvchi uzunlikni kasr va o‘nli ko‘rinishda o‘qiydi, tikuvchi o‘lchamlarni kasr yoki o‘nli kasr shaklida o‘qiydi.
Chizg‘ichda 1/2 sm va 0,5 sm bir xil belgini ko‘rsatishini toping, so‘ng 1/10 sm, ya’ni 0,1 sm qaysi belgi ekanini toping.
«Ratsional sonlar oilasi»: kartochkalarda −5, 3/7, 0, −0,6, 2 1/2 kabi sonlar. O‘quvchilar har birini m/n ko‘rinishida yozib, ular ratsionalligini isbotlaydi.