ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Takrorlash: musbat va manfiy sonlar ustida amallar

Darslar 56–57 · 2 ta dars · M.A. Mirzaahmedov, A.A. Rahimqoriyev, Sh.N. Ismailov, M.A. To‘xtaxodjayeva. Matematika 6-sinf, 2-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
56

Yakuniy takrorlash: musbat va manfiy sonlarni qo‘shish va ayirish

Darslik, 229-bet
MaqsadMusbat va manfiy sonlarni qo‘shish va ayirishni takrorlash.
Yangi so‘zlar
qarama-qarshi son · opposite numbermodul · absolute valueishora · signkoordinata to‘g‘ri chizig‘i · coordinate line
Tushuntirish

Bir xil ishorali sonlarni qo‘shishda modullarni qo‘shib, umumiy ishorani yozamiz: (−4) + (−9) = −13. Har xil ishorali sonlarni qo‘shishda katta moduldan kichik modulni ayirib, moduli katta sonning ishorasini yozamiz: (−8) + 13 = 5. Ayirish qo‘shishga keltiriladi: a − b = a + (−b), shuning uchun manfiy sonni ayirsak, son ortadi: −5 − (−12) = −5 + 12 = 7. Qarama-qarshi sonlar yig‘indisi nolga teng. Son o‘qida qo‘shish — o‘ngga yoki chapga siljish.

−6−5−147-5 + 12 = 7
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Baland bino liftining harakatini ko‘raylik: lift yer ostidagi −2-qavatdan boshlaydi. 5 qavat yuqoriga chiqadi: −2 + 5 = 3. Keyin 4 qavat pastga tushadi: 3 − 4 = −1. Ishoralari har xil sonlarni qo‘shishda kichik modulni katta moduldan ayirib, kattasining ishorasini olamiz.

Kim ishlatadi

Ob-havo xizmati haroratning o‘zgarishini kuzatadi, hisobchi daromad va xarajat qoldig‘ini topadi, tog‘ yo‘lboshchisi balandlik farqini hisoblaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugungi ertalabki va kechki haroratni telefondan yoki ob-havo ma’lumotidan olib, ularning farqini ishorasi bilan yozing.

Namunalar
(−3) + (−9) − (−4) = −3 − 9 + 4 = −8.
−9−8−7−6−5−4−3−2−101234567−705
Harorat −7 °C dan +5 °C ga ko‘tarildi: o‘zgarish 5 − (−7) = 12 °C.
Sinfda faoliyat

«Son o‘qi sayohati»: yerdagi son o‘qida sayohatchi kartochkadagi buyruqlarni bajaradi: «−4 dan boshla, +9, −12, +5». Sinf har bir qadamdagi sonni oldindan aytadi, oxirgi javob hamma uchun tekshiriladi.

Mashq
1
(−17) + 9 ni hisoblang.
2
4 − (−11) ni hisoblang.
3
Harorat −7 °C dan +5 °C gacha o‘zgardi. O‘zgarishni toping.
4
Nima uchun manfiy sonni ayirsak, son ortadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliLimon bilan soatHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →