☰ Mundarija · Matematika

Takrorlash: musbat va manfiy sonlar ustida amallar

Darslar 56–57 · 2 ta dars · M.A. Mirzaahmedov, A.A. Rahimqoriyev, Sh.N. Ismailov, M.A. To‘xtaxodjayeva. Matematika 6-sinf, 2-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
56

Yakuniy takrorlash: musbat va manfiy sonlarni qo‘shish va ayirish

Darslik, 229-bet
MaqsadMusbat va manfiy sonlarni qo‘shish va ayirishni takrorlash.
Yangi so‘zlar
qarama-qarshi son · opposite numbermodul · absolute valueishora · signkoordinata to‘g‘ri chizig‘i · coordinate line
Tushuntirish

Bir xil ishorali sonlarni qo‘shishda modullarni qo‘shib, umumiy ishorani yozamiz: (−4) + (−9) = −13. Har xil ishorali sonlarni qo‘shishda katta moduldan kichik modulni ayirib, moduli katta sonning ishorasini yozamiz: (−8) + 13 = 5. Ayirish qo‘shishga keltiriladi: a − b = a + (−b), shuning uchun manfiy sonni ayirsak, son ortadi: −5 − (−12) = −5 + 12 = 7. Qarama-qarshi sonlar yig‘indisi nolga teng. Son o‘qida qo‘shish — o‘ngga yoki chapga siljish.

Namunalar
(−3) + (−9) − (−4) = −3 − 9 + 4 = −8.
Harorat −7 °C dan +5 °C ga ko‘tarildi: o‘zgarish 5 − (−7) = 12 °C.
Sinfda faoliyat

«Son o‘qi sayohati»: yerdagi son o‘qida sayohatchi kartochkadagi buyruqlarni bajaradi: «−4 dan boshla, +9, −12, +5». Sinf har bir qadamdagi sonni oldindan aytadi, oxirgi javob hamma uchun tekshiriladi.

Mashq
1
(−17) + 9 ni hisoblang.
2
4 − (−11) ni hisoblang.
3
Harorat −7 °C dan +5 °C gacha o‘zgardi. O‘zgarishni toping.
4
Nima uchun manfiy sonni ayirsak, son ortadi?