ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Proporsiya tatbiqlari va masshtab

Darslar 25–26 · 2 ta dars · M.A. Mirzaahmedov, A.A. Rahimqoriyev, Sh.N. Ismailov, M.A. To‘xtaxodjayeva. Matematika 6-sinf, 2-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
25

To‘g‘ri va teskari proporsional miqdorlarning tatbig‘i

Darslik, 106–114-betlar
MaqsadTo‘g‘ri va teskari proporsional miqdorlarga oid masalalarni yechish; sonni berilgan nisbatda bo‘lish.
Yangi so‘zlar
to‘g‘ri bog‘lanish · direct relationteskari bog‘lanish · inverse relationnisbatda bo‘lish · dividing in a ratiobo‘lak · part / share
Tushuntirish

Masalani yechishdan oldin kattaliklar qanday bog‘langanini aniqlaymiz. To‘g‘ri bog‘lanishda proporsiya a : b = c : x shaklida, teskari bog‘lanishda esa ko‘paytma o‘zgarmas bo‘ladi: a · b = c · x. Masalan, 5 m mato 60 000 so‘m tursa, 8 m mato 8 · 60 000 : 5 = 96 000 so‘m turadi. Tezligi 60 km/soat bo‘lgan mashina yo‘lni 4 soatda bosib o‘tsa, 80 km/soat tezlikda 60 · 4 : 80 = 3 soatda o‘tadi. Sonni m : n nisbatda bo‘lish uchun uni (m + n) bo‘lakka bo‘lib, har bir bo‘lakni mos ravishda m va n ga ko‘paytiramiz.

1201515151515151515120
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

To‘garak mashg‘uloti 35 daqiqa davom etadi va o‘qish bilan chizishga 3 : 4 nisbatda bo‘linadi. 3 + 4 = 7 bo‘lak, 35 : 7 = 5, demak 15 daqiqa o‘qish va 20 daqiqa chizish.

Kim ishlatadi

Dehqon maydonni ekinlar orasida nisbat bilan bo‘ladi, o‘qituvchi dars vaqtini mavzular orasida nisbat bo‘yicha taqsimlaydi, sheriklar umumiy ishni hissasiga qarab bo‘lishadi.

Bugun sinab ko‘ring

15 ta tugma yoki tosh oling va ularni 2 : 3 nisbatda ikki guruhga bo‘ling, keyin hisobingizni tekshiring.

Namunalar
120 ni 3 : 5 nisbatda bo‘lamiz: 3 + 5 = 8 bo‘lak, 120 : 8 = 15. Qismlar 3 · 15 = 45 va 5 · 15 = 75. Tekshiruv: 45 + 75 = 120.
Teskari bog‘lanish: 8 · 15 = 12 · x
IshchilarKunlar
815
12x
8 ishchi 15 kunda tugatadigan ishni 12 ishchi qancha kunda tugatadi? Teskari bog‘lanish: 8 · 15 : 12 = 10 kun.
Sinfda faoliyat

«Ulushlar»: guruhlar 40 ta olmani ikki bolaga 3 : 5 nisbatda bo‘lib berish kerak. Ular 8 ta idish (bo‘lak) hosil qilib, har bir bolaga nechta idish tushishini ko‘rsatadi va olmalarni sanaydi.

Mashq
1
7 kg shakar 70 000 so‘m. 12 kg shakar necha so‘m turadi?
2
6 bo‘yoqchi to‘sinni 8 kunda bo‘yaydi. 4 bo‘yoqchi necha kunda bo‘yaydi?
3
120 ni 3 : 5 nisbatda bo‘lganda kichik qismni toping.
4
Bo‘yoqchilar 6 tadan 4 taga kamaysa, kunlar 12 bo‘ldi. Bu javob mantiqqa to‘g‘rimi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliTog‘oradagi yuk qayig‘iHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →