Aylana uzunligi va doira yuzi
Aylana uzunligining uning diametriga nisbati barcha aylanalar uchun bir xil son bo‘lib, π (pi) harfi bilan belgilanadi: C : d = π. Demak, aylana uzunligi C = πd = 2πr, bunda d — diametr, r — radius, d = 2r. Doiraning yuzi S = πr². π soni davriy bo‘lmagan cheksiz o‘nli kasr: π = 3,14159265... Masalalarda odatda π ≈ 3,14 deb olinadi. Bu son aylana radiusiga bog‘liq emas. Aylana uzunligining birligi sm, m kabi uzunlik birligi, doira yuzining birligi esa sm², m² kabi yuz birligi.
C = 2 · 3,14 · 5 = 31,4 · S = 3,14 · 5² = 78,5
π ≈ 3,14; diametr d = 2r = 10
Kitobxonlik burchagidagi dumaloq gilamning diametri 2 m. Uning chetining uzunligi taxminan 3,14 · 2 = 6,28 m, shuning uchun atrofiga lenta tikish uchun 6 m dan sal ko‘p lenta kerak. Diametri 3 m bo‘lgan gilam uchun taxminan 3,14 · 3 = 9,42 m kerak bo‘ladi.
Velosiped ustasi g‘ildirak o‘lchamini tanlaydi, quruvchi dumaloq havzani o‘lchaydi, dizayner dumaloq stolning yuzini hisoblaydi.
Lenta yoki ip bilan stakan yoki piyola aylanasini o‘lchang, keyin uning diametriga bo‘ling: natija 3 ga yaqin chiqadi.
«Aylanani o‘lcha»: guruhlar turli idish qopqoqlari aylanasini ip bilan o‘lchaydi va diametrga bo‘ladi. Hamma guruhda natija 3 ga yaqin, 3,1 va 3,2 orasida ekanini ko‘radi — bu π ning o‘lchash orqali topilishi.