☰ Mundarija · Matematika

Har xil ishorali sonlarni qo‘shish va sonlarni ayirish

Darslar 33–34 · 2 ta dars · M.A. Mirzaahmedov, A.A. Rahimqoriyev, Sh.N. Ismailov, M.A. To‘xtaxodjayeva. Matematika 6-sinf, 2-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
33

Har xil ishorali sonlarni qo‘shish

Darslik, 152–158-betlar
MaqsadHar xil ishorali sonlarni qo‘shish qoidasini bilish va qo‘llash.
Yangi so‘zlar
har xil ishorali sonlar · numbers with different signskatta modul · greater modulusmodullar ayirmasi · difference of the moduliqarama-qarshi sonlar yig‘indisi · sum of opposite numbers
Tushuntirish

Har xil ishorali ikki sonni qo‘shish uchun katta moduldan kichik modulni ayiramiz va natija oldiga moduli katta bo‘lgan son ishorasini qo‘yamiz. Masalan, (−8) + 5: modullar 8 va 5, ayirma 3, moduli katta son −8 manfiy, demak javob −3. 9 + (−4) = 5, chunki katta modul 9 musbat. Qarama-qarshi sonlar yig‘indisi nolga teng: (−7) + 7 = 0. Qoidani son o‘qida ham tekshirish mumkin.

Namunalar
(−12) + 20: 20 − 12 = 8, katta modul 20 musbat, javob 8.
15 + (−23): 23 − 15 = 8, katta modul 23 manfiy, javob −8.
Sinfda faoliyat

«Yutuq va yutqazish»: ikki jamoa ochko o‘ynaydi: yutuq musbat, yutqazish manfiy ochko. Har bir raunddan keyin jamoalar umumiy hisobni qo‘shish qoidasi bilan yangilaydi.

Mashq
1
(−12) + 20 ni hisoblang.
2
15 + (−23) ni hisoblang.
3
(−9) + 9 ni hisoblang.
4
Nima uchun (−8) + 5 manfiy son chiqadi?