☰ Mundarija · Matematika

Kasrlarni bo‘lish va sonni qismiga ko‘ra topish

Darslar 19–20 · 2 ta dars · M.A. Mirzaahmedov, A.A. Rahimqoriyev, Sh.N. Ismailov, M.A. To‘xtaxodjayeva. Matematika 6-sinf, 2-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
19

Oddiy kasrlarni bo‘lish

Darslik, 78–81-betlar
MaqsadOddiy kasrlarni bo‘lish qoidasini bilish va qo‘llash.
Yangi so‘zlar
bo‘linma · quotientbo‘linuvchi · dividendbo‘luvchi · divisorteskari son · reciprocal
Tushuntirish

Kasrni kasrga bo‘lish uchun bo‘linuvchini bo‘luvchiga teskari songa ko‘paytiramiz: a/b : c/d = a/b · d/c. Kasrni natural songa bo‘lganda maxrajni shu songa ko‘paytiramiz: 3/4 : 2 = 3/8. Natural sonni kasrga bo‘lganda: 6 : 2/3 = 6 · 3/2 = 9. Aralash sonlarni avval noto‘g‘ri kasrga aylantiramiz. 1/2 ga bo‘lish sonni ikki baravar oshiradi, chunki bir butunda 1/2 dan ikkita bor.

Namunalar
5/6 : 5/12 = 5/6 · 12/5 = (5 · 12)/(6 · 5) = 2.
2 1/4 : 3/8 = 9/4 · 8/3 = 72/12 = 6.
Sinfda faoliyat

«Nechta bo‘lak?»: o‘qituvchi uzun qog‘oz lentani 3/4 m deb belgilaydi. Bolalar 1/8 m dan bo‘laklarga bo‘lib, nechta bo‘lak chiqishini sanaydilar va buni bo‘lish amali bilan solishtiradilar.

Mashq
1
3/4 : 9/16 ni hisoblang.
2
6 : 2/3 ni hisoblang.
3
3/4 kg yong‘oq 1/8 kg dan xaltalarga solindi. Nechta xalta kerak?
4
Nima uchun 1/2 ga bo‘lish sonni 2 marta orttiradi?