ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Kasr koeffitsiyentli tenglamalar

Darslar 41 · 1 ta dars · M.A. Mirzaahmedov, A.A. Rahimqoriyev, Sh.N. Ismailov, M.A. To‘xtaxodjayeva. Matematika 6-sinf, 2-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
41

Sodda hollarda bir noma’lumli kasr koeffitsiyentli chiziqli tenglamalar

Darslik, 192–194-betlar
MaqsadKasr koeffitsiyentli sodda chiziqli tenglamalarni yechish.
Yangi so‘zlar
kasr koeffitsiyent · fractional coefficientumumiy maxraj · common denominatorikkala tomonni ko‘paytirish · multiplying both sidestekshirish · checking
Tushuntirish

Kasr koeffitsiyentli tenglamani ikki usulda yechish mumkin. Birinchisi: noma’lumli hadni bir tomonga yig‘ib, koeffitsiyentga bo‘lamiz: (2/3)x = 8 da x = 8 : 2/3 = 8 · 3/2 = 12. Ikkinchisi: tenglamaning ikkala tomonini maxrajlarning eng kichik umumiy karralisiga ko‘paytirib, kasrlardan qutulamiz. Masalan, x/2 + x/3 = 10 ni 6 ga ko‘paytiramiz: 3x + 2x = 60, 5x = 60, x = 12. Tekshiruv: 12/2 + 12/3 = 6 + 4 = 10.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab avtobusidagi o‘rindiqlarning 3/4 qismi band, ya’ni 27 o‘quvchi o‘tirgan. O‘rindiqlar soni x bo‘lsa, (3/4)x = 27, x = 27 · 4/3 = 36. Avtobusda 36 ta o‘rindiq bor va 9 tasi bo‘sh.

Kim ishlatadi

Tashuvchi kompaniya yo‘lovchilar sig‘imini hisoblaydi, tadbirkor qismi ma’lum zaxiradan butun hajmni topadi, o‘qituvchi sinfdagi o‘quvchilar sonini ulushdan aniqlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Uydagi kitob javonining bir qismi to‘lgan bo‘lsa, shu ulushdan javonda jami nechta kitob sig‘ishini taxmin qilib ko‘ring.

Namunalar
x9?x
(3/4)x = 9: x = 9 : 3/4 = 9 · 4/3 = 12.
x/437
x/4 + 3 = 7: x/4 = 4, x = 4 · 4 = 16. Tekshiruv: 16/4 + 3 = 7.
Sinfda faoliyat

«Maxrajdan qutul»: guruhlar kartochkada kasrli tenglamani oladi. Ular tenglamani qaysi songa ko‘paytirsa maxrajlar yo‘qolishini topib, tenglamani yangi ko‘rinishda yozadi va yechadi.

Mashq
1
(2/3)x = 8 tenglamani yeching.
2
x/4 + 3 = 7 tenglamani yeching.
3
x/2 + x/3 = 10 tenglamani yeching.
4
Nima uchun tenglamaning ikkala tomonini maxrajlarning umumiy karralisiga ko‘paytiramiz?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQog‘oz parchalari va elektrHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →