Ma’lumotlar tahlili
Sonlar qatorini tahlil qilish uchun to‘rtta sodda ko‘rsatkich ishlatiladi. O‘rta arifmetik — barcha sonlar yig‘indisini ularning soniga bo‘lish. O‘zgarish kengligi — eng katta son bilan eng kichik son ayirmasi. Moda — qatorda eng ko‘p uchraydigan son. Mediana — sonlarni o‘sish tartibida joylashtirganda o‘rtadagi son; sonlar soni juft bo‘lsa, o‘rtadagi ikki sonning o‘rta arifmetigi. Sonning qatorda necha marta uchrashi uning absolut chastotasi deyiladi; moda — eng katta chastotali son.
| O‘rta arifmetik | O‘zgarish kengligi | Moda | Mediana |
|---|---|---|---|
| yig‘indi : soni | eng katta − eng kichik | eng ko‘p uchraydigan | o‘rtadagi son |
Uzunlikka sakrash musobaqasida bir o‘quvchi 4 marta sakradi: 2 m, 3 m, 3 m va 4 m. O‘rta arifmetik (2 + 3 + 3 + 4) : 4 = 3 m, o‘zgarish kengligi 4 − 2 = 2 m, moda 3 m, mediana ham 3 m. Murabbiy odatiy natijani va u qanchalik barqarorligini shunday baholaydi.
Sport murabbiyi natijalarning o‘rtachasini baholaydi, o‘qituvchi sinf baholarini tahlil qiladi, meteorolog oylik o‘rtacha haroratni topadi.
Bir hafta davomida har kuni bitta sonni (masalan, o‘qigan betlaringiz yoki bajargan mashqlaringiz) yozib boring va o‘rta arifmetigini hamda o‘zgarish kengligini toping.
| Son | 2 | 3 | 5 |
|---|---|---|---|
| Chastota | 1 | 2 | 3 |
«Sinf statistikasi»: o‘quvchilar oyoq kiyimi o‘lchamlarini yozib, ularning o‘rta arifmetigi, modasi, medianasi va o‘zgarish kengligini topadi. Qaysi ko‘rsatkich do‘kon uchun eng foydali ekanini muhokama qiladi (moda).