☰ Mundarija · Matematika

Ma’lumotlar tahlili va kombinatorika elementlari

Darslar 44–45 · 2 ta dars · M.A. Mirzaahmedov, A.A. Rahimqoriyev, Sh.N. Ismailov, M.A. To‘xtaxodjayeva. Matematika 6-sinf, 2-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
44

Ma’lumotlar tahlili

Darslik, 203–205-betlar
MaqsadMa’lumotlar tahlilining sodda ko‘rsatkichlarini — o‘rta arifmetik, o‘zgarish kengligi, moda va medianani — hisoblash.
Yangi so‘zlar
o‘rta arifmetik · mean (arithmetic average)o‘zgarish kengligi · rangemoda · modemediana · median
Tushuntirish

Sonlar qatorini tahlil qilish uchun to‘rtta sodda ko‘rsatkich ishlatiladi. O‘rta arifmetik — barcha sonlar yig‘indisini ularning soniga bo‘lish. O‘zgarish kengligi — eng katta son bilan eng kichik son ayirmasi. Moda — qatorda eng ko‘p uchraydigan son. Mediana — sonlarni o‘sish tartibida joylashtirganda o‘rtadagi son; sonlar soni juft bo‘lsa, o‘rtadagi ikki sonning o‘rta arifmetigi. Sonning qatorda necha marta uchrashi uning absolut chastotasi deyiladi; moda — eng katta chastotali son.

Namunalar
Baholar 8, 6, 9, 7, 10: o‘rta arifmetik (8 + 6 + 9 + 7 + 10) : 5 = 8; o‘zgarish kengligi 10 − 6 = 4.
3, 5, 5, 2, 5, 3 da moda 5 (3 marta uchraydi). 2, 4, 6, 10 ning medianasi: (4 + 6) : 2 = 5.
Sinfda faoliyat

«Sinf statistikasi»: o‘quvchilar oyoq kiyimi o‘lchamlarini yozib, ularning o‘rta arifmetigi, modasi, medianasi va o‘zgarish kengligini topadi. Qaysi ko‘rsatkich do‘kon uchun eng foydali ekanini muhokama qiladi (moda).

Mashq
1
4, 7, 10, 3, 6 sonlarning o‘rta arifmetigini toping.
2
12, 5, 18, 9 sonlar qatorining o‘zgarish kengligini toping.
3
2, 9, 4, 7, 5 sonlarning medianasini toping.
4
Nima uchun medianani topishdan oldin sonlarni tartiblash kerak?