ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Son o‘qida qo‘shish va manfiy sonlarni qo‘shish

Darslar 31–32 · 2 ta dars · M.A. Mirzaahmedov, A.A. Rahimqoriyev, Sh.N. Ismailov, M.A. To‘xtaxodjayeva. Matematika 6-sinf, 2-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
31

Koordinata to‘g‘ri chizig‘i yordamida sonlarni qo‘shish va ayirish

Darslik, 145–148-betlar
MaqsadKoordinata to‘g‘ri chizig‘i yordamida butun sonlarni qo‘shish va ayirishni tushunish.
Yangi so‘zlar
o‘ngga siljish · moving rightchapga siljish · moving leftboshlang‘ich nuqta · starting pointqadam · step
Tushuntirish

Son o‘qida qo‘shish va ayirish harakat deb tasavvur qilinadi. Musbat son qo‘shsak, o‘ngga shuncha birlik siljiymiz, manfiy son qo‘shsak, chapga siljiymiz. Masalan, −2 + 5: −2 dan boshlab 5 qadam o‘ngga, natija 3. 4 + (−6): 4 dan 6 qadam chapga, natija −2. Musbat sonni ayirish chapga, manfiy sonni ayirish o‘ngga siljishni bildiradi. Bu usul qoidalarni yodlashdan oldin ma’noni tushunishga yordam beradi.

−4−3−2−101234564 − 6 = -2
−15−10−50510152−3

2 + (−5) = −3

Manfiy son qo‘shish — chapga siljish

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sonlar chizig‘i chizilgan yerda bolalar o‘ynaydi: −4 dan boshlab 7 qadam o‘ngga siljib 3 ga yetadi, keyin 5 qadam chapga o‘tib −2 da to‘xtaydi. −4 + 7 = 3 va 3 + (−5) = −2.

Kim ishlatadi

O‘yin dasturchisi qahramonni chapga-o‘ngga siljitadi, navigator yo‘nalishdagi harakatni hisoblaydi, o‘qituvchi sonlarni ko‘rsatish uchun son o‘qidan foydalanadi.

Bugun sinab ko‘ring

Xonada ip yoki tasma bilan chiziq hosil qilib, 0 ni belgilang va −3 dan boshlab 6 qadam o‘ngga, so‘ng 4 qadam chapga yuring; natijani yozing.

Namunalar
−4−3−2−101234-2 + 5 = 3
−2 + 5: −2 dan 5 qadam o‘ngga: −1, 0, 1, 2, 3. Javob 3.
−6−5−4−3−2−10-3 − 2 = -5
−3 − 2: −3 dan 2 qadam chapga: −4, −5. Javob −5.
Sinfda faoliyat

«Qurbaqa sakrashi»: yerdagi son o‘qida «qurbaqa» o‘quvchi buyruqlar bo‘yicha sakraydi: «−2 dan boshla, +5». Boshqa o‘quvchilar qayerga tushishini oldindan aytadi. Ularni tekshirish uchun hisoblab ko‘riladi.

Mashq
1
−2 + 5 ni son o‘qida hisoblang.
2
4 + (−6) ni hisoblang.
3
−3 nuqtadan 2 birlik chapga siljisak, qaysi songa kelamiz?
4
Nima uchun −4 qo‘shish chapga 4 qadam siljishga teng?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliEshik oldidagi ko‘lmakHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →