☰ Mundarija · Matematika

Son o‘qida qo‘shish va manfiy sonlarni qo‘shish

Darslar 31–32 · 2 ta dars · M.A. Mirzaahmedov, A.A. Rahimqoriyev, Sh.N. Ismailov, M.A. To‘xtaxodjayeva. Matematika 6-sinf, 2-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
31

Koordinata to‘g‘ri chizig‘i yordamida sonlarni qo‘shish va ayirish

Darslik, 145–148-betlar
MaqsadKoordinata to‘g‘ri chizig‘i yordamida butun sonlarni qo‘shish va ayirishni tushunish.
Yangi so‘zlar
o‘ngga siljish · moving rightchapga siljish · moving leftboshlang‘ich nuqta · starting pointqadam · step
Tushuntirish

Son o‘qida qo‘shish va ayirish harakat deb tasavvur qilinadi. Musbat son qo‘shsak, o‘ngga shuncha birlik siljiymiz, manfiy son qo‘shsak, chapga siljiymiz. Masalan, −2 + 5: −2 dan boshlab 5 qadam o‘ngga, natija 3. 4 + (−6): 4 dan 6 qadam chapga, natija −2. Musbat sonni ayirish chapga, manfiy sonni ayirish o‘ngga siljishni bildiradi. Bu usul qoidalarni yodlashdan oldin ma’noni tushunishga yordam beradi.

Namunalar
−2 + 5: −2 dan 5 qadam o‘ngga: −1, 0, 1, 2, 3. Javob 3.
−3 − 2: −3 dan 2 qadam chapga: −4, −5. Javob −5.
Sinfda faoliyat

«Qurbaqa sakrashi»: yerdagi son o‘qida «qurbaqa» o‘quvchi buyruqlar bo‘yicha sakraydi: «−2 dan boshla, +5». Boshqa o‘quvchilar qayerga tushishini oldindan aytadi. Ularni tekshirish uchun hisoblab ko‘riladi.

Mashq
1
−2 + 5 ni son o‘qida hisoblang.
2
4 + (−6) ni hisoblang.
3
−3 nuqtadan 2 birlik chapga siljisak, qaysi songa kelamiz?
4
Nima uchun −4 qo‘shish chapga 4 qadam siljishga teng?