ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Kombinatorikaning ko‘paytirish qoidasi

Darslar 46 · 1 ta dars · M.A. Mirzaahmedov, A.A. Rahimqoriyev, Sh.N. Ismailov, M.A. To‘xtaxodjayeva. Matematika 6-sinf, 2-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
46

Sodda kombinatorika qoidalari (ko‘paytirish)ga oid amaliy masalalar

Darslik, 207–208-betlar
MaqsadKombinatorikaning ko‘paytirish qoidasini bilish va amaliy masalalarni yechishda qo‘llash.
Yangi so‘zlar
ko‘paytirish qoidasi · multiplication ruletanlash usuli · way of choosingraqamlar takrorlanishi · repetition of digitskod · code
Tushuntirish

Agar birinchi tanlovni m xil usulda, shundan keyin ikkinchi tanlovni n xil usulda bajarish mumkin bo‘lsa, ikkala tanlovni ketma-ket bajarishning jami usullari m · n. Bu — ko‘paytirish qoidasi; u «ham ... ham» holatlarda ishlaydi. Masalan, 3 ta ko‘ylak va 4 ta shimdan bir juft kiyim tanlash 3 · 4 = 12 usulda mumkin: har bir ko‘ylak bilan 4 ta shim. Raqamlardan son tuzishda takrorlanish mumkinmi, yo‘qmi, shunga qarab ko‘paytuvchilar o‘zgaradi: takrorlanishga ruxsat bo‘lsa, har o‘rin uchun variantlar soni bir xil, takrorlanmasa, har safar bittaga kamayadi.

ko‘ylak – shim (qator: ko‘ylak, ustun: shim)
1234
11–11–21–31–4
22–12–22–32–4
33–13–23–33–4
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Shkaf qulfida bitta harf g‘ildiragi (A dan E gacha) va ikkita raqam g‘ildiragi (0 dan 9 gacha) bor. Birinchisini 5 xil, ikkinchisini 10 xil, uchinchisini 10 xil tanlash mumkin: 5 · 10 · 10 = 500 xil kod. Yana bitta raqam g‘ildiragi qo‘shilsa, kodlar 10 marta ko‘payadi, shuning uchun uzun kod xavfsizroq.

Kim ishlatadi

Dasturchi parol variantlari sonini baholaydi, oshpaz taom va ichimlik jamlanmalarini hisoblaydi, tadbirkor mahsulot rang va o‘lcham kombinatsiyalarini sanaydi.

Bugun sinab ko‘ring

2 xil ichimlik va 3 xil gazakdan iborat o‘zingiz o‘ylab topgan menyu tuzing. Ichimlik va gazakdan nechta juftlik chiqishini ko‘paytirib toping, so‘ng ro‘yxat qilib tekshiring.

Namunalar
Qator: o‘nlar, ustun: birlar
123
1111213
2212223
3313233
1, 2, 3 raqamlaridan ikki xonali sonlar (takrorlanishi mumkin): o‘nlar o‘rniga 3 ta, birlar o‘rniga 3 ta variant, 3 · 3 = 9. Takrorlanmasa: 3 · 2 = 6.
ƒFormula
224 _ _ _ _ → 10 · 10 · 10 · 10 = 10 000
Telefon raqami 224 dan boshlanib, undan keyin 4 ta ixtiyoriy raqam keladi: 10 · 10 · 10 · 10 = 10 000 xil raqam.
Sinfda faoliyat

«Kiyim tanlash»: bolalar 3 ta ko‘ylak va 4 ta shim kartochkasini oladi va barcha komplektlarni jadval yoki daraxt sxemasi bilan tuzadi. Soni 12 ekanini ko‘paytirish qoidasi bilan solishtiradi.

Mashq
1
3 ta ko‘ylak va 4 ta shimdan necha xil komplekt tuzish mumkin?
2
1, 2, 3, 4, 5 raqamlaridan (takrorlanishi mumkin) nechta uch xonali son tuzish mumkin?
3
1, 2, 3, 4 raqamlaridan raqamlari takrorlanmaydigan nechta uch xonali son tuzish mumkin?
4
Nima uchun ko‘ylak va shimni tanlashda usullarni qo‘shmay, ko‘paytiramiz?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQulf reklamasini tekshiramizHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →