☰ Mundarija · Matematika

Takrorlash: kasrlarni ko‘paytirish va bo‘lish

Darslar 54 · 1 ta dars · M.A. Mirzaahmedov, A.A. Rahimqoriyev, Sh.N. Ismailov, M.A. To‘xtaxodjayeva. Matematika 6-sinf, 2-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
54

Yakuniy takrorlash: oddiy kasrlarni ko‘paytirish va bo‘lish

Darslik, 228-bet
MaqsadOddiy kasrlarni ko‘paytirish va bo‘lish, sonning qismini va qismiga ko‘ra sonning o‘zini topishni takrorlash.
Yangi so‘zlar
o‘zaro teskari son · reciprocalsonning qismi · part of a numberqismiga ko‘ra son · number from its partaralash son · mixed number
Tushuntirish

Kasrlarni ko‘paytirish uchun suratlarni suratga, maxrajlarni maxrajga ko‘paytiramiz; oldin qisqartirish hisobni yengillashtiradi. Bo‘lish — bo‘luvchiga teskari songa ko‘paytirish: a/b : c/d = a/b · d/c. Aralash sonlarni avval noto‘g‘ri kasrga aylantiramiz. Sonning qismini topishda sonni kasrga ko‘paytiramiz: 64 ning 5/8 qismi 64 · 5/8 = 40. Sonning qismi ma’lum bo‘lsa, sonning o‘zini topishda qismni kasrga bo‘lamiz: 3/7 qismi 21 bo‘lsa, son 21 : 3/7 = 49. Ikki masalani adashtirmaslik uchun «butunmi yoki qismmi topilyapti?» deb so‘rang.

Namunalar
1 3/5 · 5/8 = 8/5 · 5/8 = 1. 6 : 3/4 = 6 · 4/3 = 8.
Idishning 3/5 qismi to‘la va unda 45 l suv bor. Idish sig‘imi 45 : 3/5 = 45 · 5/3 = 75 l.
Sinfda faoliyat

«Qism yoki butun?»: o‘qituvchi masalani o‘qiydi, o‘quvchilar «qismni topamiz — ko‘paytiramiz» yoki «butunni topamiz — bo‘lamiz» deb guruhlar bo‘yicha saralaydi, so‘ng yechadi.

Mashq
1
3/4 · 8/9 ni hisoblang.
2
2 1/2 : 5/6 ni hisoblang.
3
Idishning 3/5 qismida 45 l suv bor. Idish sig‘imi necha litr?
4
Nima uchun kasrga bo‘lish o‘rniga teskari kasrga ko‘paytiramiz?