ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Takrorlash: kasrlarni ko‘paytirish va bo‘lish

Darslar 54 · 1 ta dars · M.A. Mirzaahmedov, A.A. Rahimqoriyev, Sh.N. Ismailov, M.A. To‘xtaxodjayeva. Matematika 6-sinf, 2-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
54

Yakuniy takrorlash: oddiy kasrlarni ko‘paytirish va bo‘lish

Darslik, 228-bet
MaqsadOddiy kasrlarni ko‘paytirish va bo‘lish, sonning qismini va qismiga ko‘ra sonning o‘zini topishni takrorlash.
Yangi so‘zlar
o‘zaro teskari son · reciprocalsonning qismi · part of a numberqismiga ko‘ra son · number from its partaralash son · mixed number
Tushuntirish

Kasrlarni ko‘paytirish uchun suratlarni suratga, maxrajlarni maxrajga ko‘paytiramiz; oldin qisqartirish hisobni yengillashtiradi. Bo‘lish — bo‘luvchiga teskari songa ko‘paytirish: a/b : c/d = a/b · d/c. Aralash sonlarni avval noto‘g‘ri kasrga aylantiramiz. Sonning qismini topishda sonni kasrga ko‘paytiramiz: 64 ning 5/8 qismi 64 · 5/8 = 40. Sonning qismi ma’lum bo‘lsa, sonning o‘zini topishda qismni kasrga bo‘lamiz: 3/7 qismi 21 bo‘lsa, son 21 : 3/7 = 49. Ikki masalani adashtirmaslik uchun «butunmi yoki qismmi topilyapti?» deb so‘rang.

ƒFormula
a/b : c/d = a/b · d/c
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Idishda 3/4 litr suv bor. Uni 1/8 litrlik stakanlarga quyamiz: 3/4 : 1/8 = 3/4 · 8/1 = 6. Demak 6 ta stakan to‘ladi. Teskarisini ham tekshiramiz: 6 · 1/8 = 6/8 = 3/4.

Kim ishlatadi

Oshpaz porsiya sonini hisoblaydi, sotuvchi ichimlikni teng idishlarga quyadi, hunarmand materialni teng bo‘laklarga ajratadi.

Bugun sinab ko‘ring

Uyda kichik stakan bilan idish suvini o‘lchab, nechta stakan chiqishini oldindan taxmin qiling va keyin tekshiring. Suvni ehtiyotkorlik bilan quying.

Namunalar
1 3/5 · 5/8 = 8/5 · 5/8 = 1. 6 : 3/4 = 6 · 4/3 = 8.
Idish45 l??
Idishning 3/5 qismi to‘la va unda 45 l suv bor. Idish sig‘imi 45 : 3/5 = 45 · 5/3 = 75 l.
Sinfda faoliyat

«Qism yoki butun?»: o‘qituvchi masalani o‘qiydi, o‘quvchilar «qismni topamiz — ko‘paytiramiz» yoki «butunni topamiz — bo‘lamiz» deb guruhlar bo‘yicha saralaydi, so‘ng yechadi.

Mashq
1
3/4 · 8/9 ni hisoblang.
2
2 1/2 : 5/6 ni hisoblang.
3
Idishning 3/5 qismida 45 l suv bor. Idish sig‘imi necha litr?
4
Nima uchun kasrga bo‘lish o‘rniga teskari kasrga ko‘paytiramiz?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBobo-buvilar uchun kitobchaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →