Qavslarni ochish qoidasi. Koeffitsiyent
Qavs oldida «+» ishorasi bo‘lsa, qavsni ochganda qavs ichidagi hadlar ishorasi o‘zgarmaydi: a + (b − c) = a + b − c. Qavs oldida «−» ishorasi bo‘lsa, qavs ichidagi barcha hadlar ishorasi qarama-qarshisiga o‘zgaradi: a − (b − c) = a − b + c. Harfli ifodada son ko‘paytuvchi koeffitsiyent deyiladi: 5x da koeffitsiyent 5, −7y da −7, x da 1, −x da −1. Koeffitsiyentlari har xil, harfli qismi bir xil bo‘lgan hadlar o‘xshash hadlar: 3x + 5x = 8x. Bunda koeffitsiyentlarni qo‘shamiz, harfli qism o‘zgarmaydi.
| Qavs oldida + | Qavs oldida − |
|---|---|
| a + (b − c) = a + b − c | a − (b − c) = a − b + c |
Sardoba idishida 100 litr suv bor edi. Undan 30 litr olindi, keyin shundan 10 litri qaytarib quyildi: 100 − (30 − 10). Qavsni ochsak minusdan keyin ishoralar o‘zgaradi: 100 − 30 + 10 = 80 litr. Haqiqatan ham 20 litr kamaygan, 100 − 20 = 80.
Elektron jadval bilan ishlovchi hisobchi formulalardagi qavslarni to‘g‘ri ochadi, dasturchi shart ifodalarini soddalashtiradi, muhandis hisob-kitobni qisqartiradi.
«50 − (20 − 5)» ni ikki yo‘l bilan hisoblang: avval qavs ichini, keyin qavsni ochib. Javoblar bir xil chiqishi kerak.
«Ishora tuzog‘i»: kartochkalarda qavsli ifodalar. Bir o‘quvchi qavsni ochadi, ikkinchisi o‘rnatilgan qiymatlarda (masalan, x = 2) ikkala ifoda ham bir xil chiqishini hisoblab tekshiradi.