42
Jadvallar
Darslik, 197–199-betlar
MaqsadJadvallarni o‘qish va tuzish; jadvaldagi ma’lumotlarni yig‘ish va solishtirish.
Yangi so‘zlar
jadval · tableqator · rowustun · columnjami · total
Tushuntirish
Jadval ma’lumotlarni berishning eng qulay usullaridan biri. U qatorlar va ustunlardan iborat; ular kesishgan katakda tegishli ma’lumot yoziladi. Jadval nomi nima haqida ekanini aytadi, qator va ustun sarlavhalari esa har bir katakning ma’nosini bildiradi. Ko‘pincha oxirgi qator yoki ustunda «Jami» yoziladi: u qatordagi (ustundagi) sonlar yig‘indisi. Jami qiymatlarni ikki xil usulda — qatorlar bo‘yicha va ustunlar bo‘yicha — hisoblab, hisobni tekshirish mumkin: ikkala natija bir xil chiqishi kerak.
Namunalar
Sinflar daraxt ekdi: 6-A — mart 5, aprel 3; 6-B — mart 4, aprel 4. Mart bo‘yicha jami 5 + 4 = 9, aprel bo‘yicha 3 + 4 = 7, hammasi 16.
Kitob o‘qish jadvali: dushanba 12, seshanba 15, chorshanba 9 bet. Uch kunda jami 12 + 15 + 9 = 36 bet.
Sinfda faoliyat
«Sinf so‘rovnomasi»: o‘quvchilar sevimli fan haqida so‘rov o‘tkazib, natijani jadvalga yozadi (qator — fan, ustun — o‘g‘il/qiz). Jami sonlarni qator va ustun bo‘yicha hisoblab, tekshiradi.
Mashq
1
Kitob o‘qish jadvalida dushanba 12, seshanba 15, chorshanba 9 bet. Uch kunda jami necha bet?
36
2
6-A sinf mart oyida 5, aprelda 3 ta, 6-B sinf mart oyida 4, aprelda 4 ta daraxt ekdi. Hamma ekilgan daraxtlar soni nechta?
16
3
Jadvalda «jami» katagi nimani bildiradi?
Qator yoki ustundagi sonlar yig‘indisini.
4
Nima uchun jami qiymatni ham qator, ham ustun bo‘yicha hisoblash foydali?
Ikkala natija mos kelmasa, hisobda xato bor, ya’ni usul tekshiruv vazifasini bajaradi.