ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Takrorlash: geometrik material

Darslar 60 · 1 ta dars · M.A. Mirzaahmedov, A.A. Rahimqoriyev, Sh.N. Ismailov, M.A. To‘xtaxodjayeva. Matematika 6-sinf, 2-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
60

Yakuniy takrorlash: geometrik material

Darslik, 233-bet
MaqsadUchburchak, katakli qog‘ozdagi shakllar, aylana va doira bo‘yicha geometrik materialni takrorlash.
Yangi so‘zlar
uchburchak yuzi · area of a trianglePik formulasi · Pick's formulaaylana uzunligi · circumferencedoira yuzi · area of a disc
Tushuntirish

Uchburchakning burchaklari yig‘indisi 180°, perimetri — tomonlari yig‘indisi, yuzi S = (1/2) · a · h; to‘g‘ri burchakli uchburchakda S = (1/2) · a · b (katetlar). Ixtiyoriy tomon qolgan ikki tomon yig‘indisidan kichik. Parallelogrammning yuzi S = a · h. Katakli qog‘ozda tugun nuqtalarda uchlari bo‘lgan ko‘pburchakning yuzi Pik formulasi bilan: S = M/2 + N − 1 (M — chegaradagi, N — ichidagi tugun nuqtalar soni). Aylana uzunligi C = 2πr = πd, doira yuzi S = πr², π ≈ 3,14. Yuz birliklari kvadrat birliklar: sm², m².

ShaklFormula
UchburchakS = (1/2) · a · h
ParallelogrammS = a · h
AylanaC = 2πr
DoiraS = πr²
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab hovlisining tomoni 6 m bo‘lgan kvadrat maydonchasida 2 m radiusli dumaloq gulzor bor. Maydoncha yuzi 6 · 6 = 36 m², gulzor yuzi 3,14 · 2 · 2 = 12,56 m². Qolgan joy 36 − 12,56 = 23,44 m², bu yer yo‘lak va o‘yin uchun.

Kim ishlatadi

Me’mor hovli va bog‘ rejasini tuzadi, quruvchi turli shakldagi maydonlar yuzini qo‘shadi va ayiradi, dizayner mato yoki plitka miqdorini hisoblaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Xonangizdagi dumaloq va to‘rtburchak narsaning (masalan, stakan tagi va daftar) yuzini taxminan hisoblab solishtiring.

Namunalar
a = 12 smh = 9 smABCH
Uchburchak: a = 12 sm, h = 9 sm: S = 12 · 9 : 2 = 54 sm². Uchburchakning 3 va 4 tomonli bo‘lib, uchinchisi 8 bo‘la olmaydi: 3 + 4 < 8.
4 sm
Aylana r = 4 sm: C = 2 · 3,14 · 4 = 25,12 sm; doira yuzi S = 3,14 · 4² = 50,24 sm².
Sinfda faoliyat

«Geometrik ustaxona»: guruhlar o‘lchash asboblari bilan sinf buyumlarini (darsliklar, qopqoq, uchburchak chizg‘ich) o‘lchab, perimetr, yuz yoki aylana uzunligini hisoblaydi va natijani plakatda taqdim etadi.

Mashq
1
Asosi 12 sm, balandligi 9 sm uchburchakning yuzi necha sm²?
2
Radiusi 7 sm aylananing uzunligini toping (π = 3,14).
3
Ko‘pburchakning chegarasida 10 ta, ichida 6 ta tugun nuqta bor. Yuzi qancha?
xy12345612345670
4
Nima uchun yuz sm² da, perimetr esa sm da o‘lchanadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliOxirgi sayr marshrutiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →