12
Har xil maxrajli kasrlarni taqqoslash
Darslik, 43–46-betlar
MaqsadHar xil maxrajli kasrlarni taqqoslashni o‘rganish.
Yangi so‘zlar
taqqoslash · comparingkatta · greaterkichik · smallerketma-ketlik · order / sequence
Tushuntirish
Har xil maxrajli kasrlarni taqqoslash uchun avval ularni umumiy maxrajga keltiramiz, keyin suratlarni solishtiramiz: suratni katta bo‘lgan kasr katta. Maxrajlari bir xil bo‘lsa, surati katta kasr katta. Suratlari bir xil bo‘lsa, maxraji kichik kasr katta, chunki bo‘laklar yirikroq. To‘g‘ri kasr 1 dan kichik, noto‘g‘ri kasr 1 dan katta yoki unga teng. Bu faktlar taqqoslashni tezlashtiradi.
Namunalar
5/6 va 7/9: EKUK(6, 9) = 18. 5/6 = 15/18, 7/9 = 14/18. 15 > 14, demak 5/6 > 7/9.
3/8 va 3/5: suratlari teng, 5 < 8, shuning uchun 3/5 > 3/8.
Sinfda faoliyat
«Kasr zinapoyasi»: har bir o‘quvchiga kasr yozilgan kartochka beriladi. Ular kasrlarni o‘sish tartibida bir qatorga tizilishadi. Tartibni umumiy maxrajga keltirib, sinf bilan birga tekshiriladi.
Mashq
1
3/4 va 5/7 ni taqqoslang (>, <).
>
2
1/2, 2/3, 3/5 kasrlarni o‘sish tartibida yozing.
1/2, 3/5, 2/3
3
Ali kitobning 3/5 qismini, Bobur 4/7 qismini o‘qidi. Kim ko‘proq o‘qigan?
Ali: 3/5 = 21/35, 4/7 = 20/35, 21/35 > 20/35.
4
Nima uchun 3/8 < 3/5, garchi 8 > 5 bo‘lsa ham?
Maxraj katta bo‘lsa, butun teng ko‘p bo‘lakka bo‘linadi, har bir bo‘lak kichik; ikki holda ham 3 ta bo‘lak olinadi.