Kasrlarni qisqartirish
Kasrning surati va maxrajini ularning umumiy bo‘luvchisiga bo‘lish kasrni qisqartirish deyiladi. Qisqartirganda kasrning qiymati o‘zgarmaydi, chunki bu asosiy xossadan kelib chiqadi. Surat va maxraj o‘zaro tub bo‘lib qolsa, kasr qisqarmas kasr bo‘ladi. Kasrni birdaniga to‘liq qisqartirish uchun surat va maxrajning EKUB iga bo‘lish kerak. Masalan, EKUB(36, 48) = 12 bo‘lgani uchun 36/48 = 3/4. Javobni doim qisqarmas ko‘rinishda yozish qoidasi bor.
4/6 = (4·1)/(6·1) = 4/6
Qisqartirish: EKUB = 2 → 2/3
Avtobusda 40 ta o‘rindiq bor, 25 tasi band. Band o‘rindiqlar 25/40 qism. Surat va maxrajni 5 ga bo‘lsak, 5/8 chiqadi: o‘rindiqlarning sakkizdan beshi band.
Statistik natijalarni ixcham kasr bilan yozadi, o‘qituvchi sinf ko‘rsatkichini oson aytadi, dehqon hosilning qancha qismi yig‘ilganini qisqa ifodalaydi.
Javondagi 10 ta kitobdan nechtasi bir xil turda ekanini sanab, kasrni yozing va uni qisqartiring (masalan, 4/10 = 2/5).
«Qisqartirish zanjiri»: o‘quvchilar kartochkalarda berilgan kasrni qisqartirib, javobi yozilgan sherigini topadi. Masalan, 12/16 kartochkasi 3/4 kartochkasini topadi. Hamma juftlar to‘g‘ri tuzilsa, zanjir yopiladi.