🎯 Missiya: Buvimiz kirni balkonga, batareya yoniga yoki vannaxonaga osishi kerakmi — qaysi biri tez quritadi?
Bu qurilmada o‘zbekcha ovoz yo‘q: so‘zlar ekranda birma-bir yonadi.
Dushanba
B
BuviBolalarim, ob-havo salqinlashdi. Kirni balkonga osaymi, issiq xonadagi batareya yoniga osaymi, vannaxonaga osaymi? Qaysi biri tez quriydi?
A
AnvarBu hafta jamoa sardori menman. Buvingizning savolini tajriba bilan hal qilamiz.
A
AzizMen ham yordam beraman! Bir xil uchta latta olamiz-a? 🧺
M
Malika — suyuqlikning gazga aylanishi. U har qanday haroratda, suyuqlik yuzasida bo‘ladi va isiganda tezlashadi. Qaynash esa butun suyuqlikda pufakchalar hosil bo‘lishi.
Siz
Demak, issiq joyda tezroq qurishi kutiladi. Lekin taxmin — hali gipoteza. Tekshiramiz!
Tabiiy fanlar
🔒Qulf 1: Kir qayerda tez quriydi?
Topshiriq: Bug‘lanish qayerda va qachon sodir bo‘ladi?
🔑 Kalit: Bug‘lanish har qanday haroratda suyuqlik yuzasida bo‘ladi va isiganda tezlashadi.
Z
ZarinaIssiq joyda suv molekulalari tezroq harakat qiladi, shuning uchun tez ajralib havoga chiqadi.
M
MalikaGazda molekulalar bir-biridan uzoq va doim tartibsiz harakatda. Qattiq jismda ular joyida tebranadi, suyuqlikda yaqin, lekin siljiydi.
A
AnvarShu sababli hid xonaga bilan tarqaladi, bug‘ ham havoga shunday tarqaladi.
Fizika
🔒Qulf 2: Molekulalar nega tezlashadi
Topshiriq: Qaysi holatda molekulalar bir-biridan eng uzoq?
Seshanba
A
AzizBuvim muzlatgichdan ovqat berdi. “Is there any jam? There is some butter and there are some eggs.”
M
MalikaSome — darak gaplarda, any — so‘roq va inkorda. Sariyog‘ sanalmaydi: “some butter”, tuxum sanaladi: “an egg”.
Z
ZarinaTaklifda some ishlatiladi: “Would you like some tea?”
Ingliz tili
🔒Qulf 3: Muzlatgichda nima bor?
Topshiriq: Jumlani tuz: so‘zlarni tartib bilan bos.
So‘zlarni tartib bilan bosib, gapni yig‘ing
Thereisn’tanyfruit.
A
AnvarUch soatdan keyin lattalarni tarozida o‘lchadik. Har birida 60 g suv bor edi. Balkon: 18 g, batareya yonida: 36 g, vannaxona: 6 g yo‘qoldi.
ZarinaBalkonda buvimning o‘simliklari bor. Pomidor poyasi o‘t poya, tut esa yog‘och poya.
M
MalikaLoviya tayanchga o‘ralib o‘sadi — bu o‘raluvchi poya. Qovun esa yer bo‘ylab o‘rmalab o‘sadi.
A
AzizPoyada tayanch bo‘lmasa, loviya nima qiladi? 🌱
Siz
Tayanch bo‘lmasa, loviya yerda yotib qoladi, shuning uchun unga tayoq qo‘yamiz. Yog‘och poya har yili yangi kurtaklardan o‘sadi.
Botanika
🔒Qulf 5: Balkondagi o‘simliklar
Topshiriq: Qaysi poya yog‘och poya?
A
AnvarVannaxonada nega kam bug‘landi? Ko‘zgu va plitkada tomchilar bor edi.
Z
ZarinaBu — : suv bug‘i sovuq sirtga tegib tomchiga aylanadi. Qozon qopqog‘ida ham shunday.
M
MalikaSun’iy yomg‘ir modeli: idishda issiq suv, ustiga muzli likopcha. Bug‘ ko‘tarilib sovuq likopchada tomchiga aylanadi va qaytib tushadi.
J
JasurTabiatda ham shunday: Quyosh suvni bug‘latadi, nam havo ko‘tarilib soviydi, bulut hosil bo‘ladi va yog‘ingarchilik tushadi.
Tabiiy fanlar
🔒Qulf 6: Idishdagi yomg‘ir
Topshiriq: Bug‘ tomchiga aylansa, bu nima deyiladi?
🔑 Kalit: Vannaxonada havo nam: bug‘ sovuq plitkada kondensatsiyalanib suvga qaytadi, shuning uchun latta sekin quriydi (6 g).
Payshanba
M
MalikaTabiatdagi bug‘ning katta qismi Dunyo okeanidan keladi. Bu atamani 1917-yilda Y. Shokalskiy kiritgan.
A
AnvarOkean maydoni 361 mln km². Shimoliy yarimsharda sirtning 61 foizi, janubiy yarimsharda 81 foizi suv.
Z
ZarinaDengiz — okeanning bir qismi, qo‘ltiq quruqlikka kirib boradi, bo‘g‘iz esa ikki suvni tutashtiradi.
Siz
Kolumb 1492-yilda, Vasko da Gama 1498-yilda sayohat qilgan — okeanni o‘rganish shu davrda tezlashgan.
Geografiya
🔒Qulf 7: Okean — bug‘ manbai
Topshiriq: Ikki suvni tutashtiradigan tor suv yo‘li nima?
J
JasurSinf kutubxonasidagi kitoblar — bitta . Ularni belgisiga qarab guruhlaymiz: roman, hikoya, she’r.
M
MalikaTasnif uchun avval belgini tanlaymiz, keyin hammasini shu belgi bo‘yicha guruhlaymiz. Roman — katta hajmli asar. Misol: Xudoyberdi To‘xtaboyevning «Sariq devni minib» romani.
Uchta bir xil latta, har birida 60 g suv. Uch soatda balkonda 18 g (3/10), batareya yonida 36 g (3/5), vannaxonada 6 g (1/10) bug‘landi. Bug‘lanish issiqda tezlashadi, vannaxonada esa havo nam, bug‘ sovuq plitkada kondensatsiyalanadi. Xulosa: batareya yonidagi xona.
— 6-B jamoa
Topilgan kalitlar
Bug‘lanish har qanday haroratda suyuqlik yuzasida bo‘ladi va isiganda tezlashadi.