ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Uchburchak: turlari, perimetri va yuzi

Darslar 47–48 · 2 ta dars · M.A. Mirzaahmedov, A.A. Rahimqoriyev, Sh.N. Ismailov, M.A. To‘xtaxodjayeva. Matematika 6-sinf, 2-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
48

Uchburchakning yuzi

Darslik, 213–216-betlar
MaqsadUchburchakning yuzini hisoblash formulasini bilish va qo‘llash.
Yangi so‘zlar
uchburchak yuzi · area of a triangleasos · basebalandlik · height (altitude)katet · leg of a right triangle
Tushuntirish

Uchburchakning yuzi asosi va unga tushirilgan balandlik ko‘paytmasining yarmiga teng: S = (1/2) · a · h. Balandlik — uchburchak uchidan qarama-qarshi tomonga (yoki uning davomiga) tushirilgan perpendikulyar. To‘g‘ri burchakli uchburchakda katetlar bir-biriga perpendikulyar, shuning uchun S = (1/2) · a · b, bunda a va b — katetlar. Formuladan noma’lumni topish mumkin: h = 2S : a. Asosi va balandligi bir xil bo‘lgan uchburchaklarning yuzlari shakli har xil bo‘lsa ham teng.

ƒFormula
S = (1/2) · a · h
a — asos, h — unga tushirilgan balandlik
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Mahalla bog‘chasi yonida uchburchak shaklidagi gulzor bor. Uning asosi 8 m, balandligi 5 m. Yuzi (1/2) · 8 · 5 = 20 m². Shuncha maydonga tuproq va ko‘chat kerakligini shu hisob ko‘rsatadi.

Kim ishlatadi

Landshaft dizayneri uchburchak maydonni o‘lchaydi, quruvchi uchburchak devor yuzasini hisoblaydi, tikuvchi uchburchak mato kerakligini baholaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Qog‘oz varag‘ini diagonali bo‘ylab buking. Varaqning ikki tomonini o‘lchab, har bir uchburchak yuzi butun varaq yuzining yarmi ekanini sonlar bilan tekshiring.

Namunalar
a = 10 smh = 6 smABCH
a = 10 sm, h = 6 sm: S = 10 · 6 : 2 = 30 sm².
Yuzi 36 sm², asosi 9 sm bo‘lsa, balandligi h = 2 · 36 : 9 = 8 sm.
Sinfda faoliyat

«Uchburchakni to‘rtburchakka aylantir»: qog‘oz uchburchak ikki marta buklanib, to‘g‘ri to‘rtburchakka aylantiriladi. O‘quvchilar to‘rtburchak yuzi (asos · yarim balandlik) uchburchak yuziga tengligini ko‘radi.

Mashq
1
Asosi 14 sm, balandligi 5 sm bo‘lgan uchburchakning yuzi necha sm²?
2
Katetlari 9 sm va 12 sm bo‘lgan to‘g‘ri burchakli uchburchakning yuzini toping (sm²).
9 sm12 smABC
3
Uchburchakning yuzi 48 sm², balandligi 8 sm. Asosi necha sm?
4
Nima uchun asosi va balandligi bir xil bo‘lgan ikki uchburchakning yuzi teng bo‘ladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQo‘shnimiz uchun gulzorHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →