ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Qarama-qarshi sonlar, modul va sonlarni taqqoslash

Darslar 29–30 · 2 ta dars · M.A. Mirzaahmedov, A.A. Rahimqoriyev, Sh.N. Ismailov, M.A. To‘xtaxodjayeva. Matematika 6-sinf, 2-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
30

Sonlarni taqqoslash. Miqdorlarning o‘zgarishi

Darslik, 138–142-betlar
MaqsadButun sonlarni taqqoslash; miqdorning o‘zgarishini hisoblash.
Yangi so‘zlar
taqqoslash · comparisono‘zgarish · changekatta · greaterkichik · smaller
Tushuntirish

Son o‘qida o‘ngroqda turgan son kattaroq. Shuning uchun har qanday musbat son nol dan, nol esa har qanday manfiy sondan katta. Ikki manfiy sondan moduli kichigi katta: −2 > −5, chunki −2 o‘ngroqda. Masalan, −1 > −100, garchi 1 < 100 bo‘lsa ham. Miqdorning o‘zgarishi oxirgi qiymatdan boshlang‘ich qiymatni ayirib topiladi: o‘zgarish = oxirgi − boshlang‘ich. Musbat o‘zgarish — o‘sish, manfiy o‘zgarish — kamayish.

−6−5−4−3−2−10123456−5−20
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab hovlisidagi suv idishining devorida me’yor belgisi bor. Dushanba kuni suv sathi belgidan 5 sm past (−5), juma kuni 2 sm baland (+2). O‘zgarish = 2 − (−5) = 7, ya’ni suv sathi 7 sm ko‘tarildi. −5 < 2, chunki −5 son o‘qida chaproqda.

Kim ishlatadi

Ob-havo xodimi haroratning o‘zgarishini hisoblaydi, suv xizmati xodimi suv sathining o‘zgarishini kuzatadi, hisobchi daromad va chiqimdagi o‘zgarishni topadi.

Bugun sinab ko‘ring

Ikkita harorat oling, biri noldan past, biri baland (masalan, ob-havo ma’lumotidan yoki o‘zingiz o‘ylab toping), qaysi biri katta ekanini ayting va o‘zgarish necha daraja ekanini hisoblang.

Namunalar
−7 va −3: −3 o‘ngroqda, demak −7 < −3. O‘sish tartibi: −8 < −2 < 0 < 5.
−8−7−6−5−4−3−2−10123456−604
Ertalab −6 °C, tushda +4 °C. −6 dan 0 gacha 6 gradus, 0 dan +4 gacha yana 4 gradus: o‘zgarish +10, ya’ni 6 + 4 = 10 °C ga isidi.
Sinfda faoliyat

«Harorat jadvali»: guruhlar 5 kun harorati (−8, −2, 0, 3, −5) jadvalini oladi. Ular kunlarni eng sovuqdan eng issiqqacha tartiblaydi va ketma-ket kunlar orasidagi o‘zgarishlarni hisoblaydi.

Mashq
1
−7 va −3 ni taqqoslang (>, <).
2
−2, 5, −8, 0 sonlarni o‘sish tartibida yozing.
3
Ertalab harorat −6 °C, tushda +4 °C bo‘ldi. Harorat necha gradusga o‘zgardi?
4
Nima uchun −1 > −100, garchi 1 < 100 bo‘lsa ham?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliTuproq qopi tokchagaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →