AzizOdam va hayvonlarda ta’sirlanish nerv sistemasi orqali boradi: miya, orqa miya va nervlar. Refleks — tez javob.
M
MalikaOrganizm — yaxlit tizim: hazm, qon aylanishi, nafas, ayirish va nerv sistemalari bir-biriga bog‘liq. Biri ishlamasa, qolganlari ham zarar ko‘radi.
Tabiiy fanlar
🔒Qulf 6: Tirik yaxlit tizim
Topshiriq: Ko‘chatning yorug‘lik tomon egilishida ta’sirlovchi nima?
Z
ZarinaAziz uchun gul tuvagi oldik. Gul — generativ ko‘payish organi, o‘zgargan qisqargan novda. Uning qismlari: gul bandi, gul o‘rni, kosacha, tojbarg, changchi, urug‘chi.
J
JasurChangchi va urug‘chisi ham bor gul — ikki jinsli (o‘rik, olma). Qovoq va makkajo‘xori — bir uyli: changchi va urug‘chi gullari alohida, lekin bir o‘simlikda.
M
MalikaTerak va tol esa ikki uyli: changchi va urug‘chi gullar turli o‘simliklarda.
Botanika
🔒Qulf 7: Gul tuzilishi
Topshiriq: Qovoq qanday o‘simlik?
Payshanba
A
AnvarO‘zbekcha taklifnoma: «Dars tugagach, uyimizga kelib ketinglar». Ravishdosh -gach unli va jarangli undoshdan keyin qo‘shiladi (o‘qigach). Jarangsizdan keyin «-kach» deb aytilsa ham, «-gach» yozamiz: ketgach.
Z
ZarinaKo‘makchi fe’l: «yozib oldi», «ochib yubordi» — yetakchi fe’l ravishdosh -(i)b shaklida, ko‘makchi fe’l esa bosqich yoki holatni bildiradi.
M
MalikaAdabiyotda: Abdulla Qahhorning «Bemor» hikoyasi (1936) o‘qish ro‘yxatida, biz faqat nomi va yilini yozamiz. Odil Yoqubov 1926-yil 20-oktabrda Qarnoq qishlog‘ida tug‘ilgan, «Ulug‘bek xazinasi» muallifi.
Ona tiliAdabiyot
🔒Qulf 8: Taklifnoma matni
Topshiriq: «Yozib oldi» da yetakchi fe’l qaysi?
J
JasurBayram viktorinasi! Geografiya: Saxroyi Kabir — dunyodagi eng katta issiq cho‘l. Kunduzi +40–50 °C, kechasi 0 °C gacha.
M
MalikaAfrika to‘rt tabiiy geografik o‘lkaga bo‘linadi: Shimoliy, Markaziy, Sharqiy va Janubiy.
A
AnvarTarix: Hindiston Hind va Gang vodiylarida. Miloddan avvalgi III ming yillikda Moxenjodaro va Xarappa shaharlari paydo bo‘lgan: mudofaa devori, to‘g‘ri ko‘chalar, pishgan g‘isht uylar.
GeografiyaTarix
🔒Qulf 9: Dunyo bo‘ylab viktorina
Topshiriq: Afrika nechta tabiiy geografik o‘lkaga bo‘linadi?
Juma
Z
ZarinaRuscha: «Лампа висит над столом. Коробка стоит под столом. Перед зеркалом стоит стул.» Bu gaplarda ot «творительный» kelishigida.
A
AnvarSabab haqida: «Мы не пошли в парк из-за дождя» (yomon sabab). «Праздник удался благодаря друзьям» (yaxshi sabab).
M
Malika«Над», «под», «перед», «за» dan keyin ham, «рядом с» dan keyin ham ot творительный kelishigida: «рядом с домом».
Rus tili
🔒Qulf 10: Xona bezagi
Topshiriq: Yaxshi sabab uchun qaysi old ko‘makchi mos?
A
AzizQaysi datchikni tanlaysizlar — A prujinamikan yoki B rezinami?
A
AnvarB da uzayish 8, 24, 56 mm, nisbatlar 1/8, 1/12 va hokazo — teng emas, shkala teng bo‘linmaydi.
J
JasurA da 1 : 10 = 2 : 20 = 3 : 30, har bir N uchun 10 mm. Bo‘linma 0,1 N.
Z
ZarinaXalta 10 N: A prujinada 100 mm. O‘yinda xaltani osamiz va massani F : 10 bilan topamiz.
100, 200, 300 g yuk 1, 2, 3 N beradi (g = 10 N/kg). A prujina 10, 20, 30 mm uzaydi: 1 : 10 = 2 : 20 = 3 : 30 — proporsiya. B rezina 8, 24, 56 mm uzaydi, nisbatlar teng emas. Xalta 10 N (1 kg), A da 100 mm. Biz A prujinani tanladik.
— 6-B jamoa
Topilgan kalitlar
Prujina uzayishi kuchga mutanosib bo‘lsa, shkalani teng bo‘lish mumkin; shuning uchun datchik prujina bo‘lishi kerak.
100, 200, 300 g yuk — 1, 2, 3 N (F = m · g, g = 10 N/kg). Bo‘linma A da 0,1 N.
A prujinada F : uzayish = 1 : 10 = 2 : 20 = 3 : 30 — proporsiya; B rezinada nisbatlar 1/8, 1/12, … teng emas.
Xalta 10 N (1 kg) tortadi; A prujinada buni 10 · 10 mm = 100 mm deb oldindan hisoblash mumkin.
Yulduzli savollar
Massasi 2 kg bo‘lgan jismning og‘irlik kuchi (g = 10 N/kg)?
Qismi 12 N va bu 3/5 bo‘lsa, butun qancha?
O‘ylab ko‘r: nega dinamometrni 0 da tekshirish kerak?