ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi6-sinf · 12-hafta

Aziz bayrami uchun dinamometr

🎯 Missiya: Sovg‘a xaltasining og‘irligini ko‘rsatish uchun A prujina yoki B rezinadan qaysi birini tanlaymiz — va nega?

Dushanba

AzizShanba kuni 28-noyabrda 9 yoshga to‘laman! 🎂 «Sovg‘a xaltasining massasini top» o‘yini bo‘lsin.
ZarinaBu hafta men boshlayman. Xaltaning og‘irligini dinamometr bilan ko‘rsatamiz, lekin bizda yo‘q. O‘zimiz yasaymiz.
MalikaKuch F bilan belgilanadi, birligi — nyuton (N). Yerning tortish kuchi F = m · g, bunda g ≈ 10 N/kg.
AnvarDarslikda: prujina qanchalik kuchli tortilsa, shunchalik uzayadi, uzayishi kuchga to‘g‘ri mutanosib.
Demak, datchik sifatida prujina kerak. Lekin avval uni tekshiramiz: haqiqatan ham mutanosibmi?
Fizika

Qulf 1: Aziz tug‘ilgan kuniga o‘yin

Topshiriq: Yerning tortish kuchi qaysi formula bilan topiladi?

🔑 Kalit: Prujina uzayishi kuchga mutanosib bo‘lsa, shkalani teng bo‘lish mumkin; shuning uchun datchik prujina bo‘lishi kerak.

MalikaTaklifnoma: “Dear friends, please come to my birthday party on Saturday, the 28th of November, at 5.30 p.m., at my house.”
AzizMen dinozavrlar bayramini xohlayman, chunki dinozavrlarni yaxshi ko‘raman: “I’d like to have a dinosaur party because I like dinosaurs.” 🦖
ZarinaJavob: “Thank you for your invitation. I’d love to come.” Rad etganda: “I’m sorry, I can’t come because I have a lesson.”
Ingliz tili

Qulf 2: Taklifnoma

Topshiriq: Javobni tuz: so‘zlarni tartib bilan bos.

So‘zlarni tartib bilan bosib, gapni yig‘ing

I’dlovetocome.

Seshanba

JasurLaboratoriya ishi: prujinaga 100, 200 va 300 g yuk osamiz. Tortish kuchi F = m · g: 0,1 kg · 10 = 1 N, 2 N, 3 N.
AnvarPrujina A uzayishi: 10, 20 va 30 mm. Rezina B uzayishi: 8, 24 va 56 mm. Boshlashdan oldin ko‘rsatgich nolda ekanini tekshirdik.
MalikaA da 0 va 1 N belgilari orasida 10 mm, uni 10 bo‘lakka bo‘lsak, bitta bo‘linma (1 − 0) : 10 = 0,1 N.
Fizika

Qulf 3: Prujinani darajalaymiz

Topshiriq: 300 g yuk uchun tortish kuchi qancha (g = 10 N/kg)?

🔑 Kalit: 100, 200, 300 g yuk — 1, 2, 3 N (F = m · g, g = 10 N/kg). Bo‘linma A da 0,1 N.

ZarinaNisbat — ikki sonning bo‘linmasi. Ikki nisbat tengligi — proporsiya: a : b = c : d. a va d — chekka hadlar, b va c — o‘rta hadlar.
MalikaA: 1 N : 10 mm = 2 N : 20 mm = 3 N : 30 mm — haqiqiy proporsiya, har bir nisbat 1/10.
JasurB: 1 : 8 = 1/8, 2 : 24 = 1/12, 3 : 56 — teng emas. Proporsiya yo‘q.
Demak, B bo‘yicha shkalani teng bo‘laklarga bo‘lib bo‘lmaydi.
Matematika

Qulf 4: Proporsiya tekshiruvi

Topshiriq: 2 : 24 nisbat qaysi kasrga teng (qisqartirilgan)?

🔑 Kalit: A prujinada F : uzayish = 1 : 10 = 2 : 20 = 3 : 30 — proporsiya; B rezinada nisbatlar 1/8, 1/12, … teng emas.

Chorshanba

AnvarSovg‘a xaltasidagi kitoblar 6 N tortadi, bu xalta og‘irligining 3/5 qismi. Butun og‘irlik qancha?
MalikaQismiga ko‘ra butunni topamiz: bo‘lamiz. 6 : 3/5 = 6 · 5/3 = 10 N.
Zarina10 N = m · 10, demak massasi 1 kg. Prujina A da 10 N taxminan 100 mm uzayish: 10 · 10 mm.
Proporsional prujinada bu hisob ishonchli. Rezinada esa taxmin qilib bo‘lmaydi.
Matematika

Qulf 5: Xalta og‘irligi

Topshiriq: Qismi 6 N va bu 3/5 bo‘lsa, butun qancha?

🔑 Kalit: Xalta 10 N (1 kg) tortadi; A prujinada buni 10 · 10 mm = 100 mm deb oldindan hisoblash mumkin.

ZarinaDeraza yonidagi ko‘chat yorug‘lik tomonga egildi: yorug‘lik — ta’sirlovchi, egilish — o‘simlikning ta’sirlanishi (tropizm).
AzizOdam va hayvonlarda ta’sirlanish nerv sistemasi orqali boradi: miya, orqa miya va nervlar. Refleks — tez javob.
MalikaOrganizm — yaxlit tizim: hazm, qon aylanishi, nafas, ayirish va nerv sistemalari bir-biriga bog‘liq. Biri ishlamasa, qolganlari ham zarar ko‘radi.
Tabiiy fanlar

Qulf 6: Tirik yaxlit tizim

Topshiriq: Ko‘chatning yorug‘lik tomon egilishida ta’sirlovchi nima?

ZarinaAziz uchun gul tuvagi oldik. Gul — generativ ko‘payish organi, o‘zgargan qisqargan novda. Uning qismlari: gul bandi, gul o‘rni, kosacha, tojbarg, changchi, urug‘chi.
JasurChangchi va urug‘chisi ham bor gul — ikki jinsli (o‘rik, olma). Qovoq va makkajo‘xori — bir uyli: changchi va urug‘chi gullari alohida, lekin bir o‘simlikda.
MalikaTerak va tol esa ikki uyli: changchi va urug‘chi gullar turli o‘simliklarda.
Botanika

Qulf 7: Gul tuzilishi

Topshiriq: Qovoq qanday o‘simlik?

Payshanba

AnvarO‘zbekcha taklifnoma: «Dars tugagach, uyimizga kelib ketinglar». Ravishdosh -gach unli va jarangli undoshdan keyin qo‘shiladi (o‘qigach). Jarangsizdan keyin «-kach» deb aytilsa ham, «-gach» yozamiz: ketgach.
ZarinaKo‘makchi fe’l: «yozib oldi», «ochib yubordi» — yetakchi fe’l ravishdosh -(i)b shaklida, ko‘makchi fe’l esa bosqich yoki holatni bildiradi.
MalikaAdabiyotda: Abdulla Qahhorning «Bemor» hikoyasi (1936) o‘qish ro‘yxatida, biz faqat nomi va yilini yozamiz. Odil Yoqubov 1926-yil 20-oktabrda Qarnoq qishlog‘ida tug‘ilgan, «Ulug‘bek xazinasi» muallifi.
Ona tiliAdabiyot

Qulf 8: Taklifnoma matni

Topshiriq: «Yozib oldi» da yetakchi fe’l qaysi?

JasurBayram viktorinasi! Geografiya: Saxroyi Kabir — dunyodagi eng katta issiq cho‘l. Kunduzi +40–50 °C, kechasi 0 °C gacha.
MalikaAfrika to‘rt tabiiy geografik o‘lkaga bo‘linadi: Shimoliy, Markaziy, Sharqiy va Janubiy.
AnvarTarix: Hindiston Hind va Gang vodiylarida. Miloddan avvalgi III ming yillikda Moxenjodaro va Xarappa shaharlari paydo bo‘lgan: mudofaa devori, to‘g‘ri ko‘chalar, pishgan g‘isht uylar.
GeografiyaTarix

Qulf 9: Dunyo bo‘ylab viktorina

Topshiriq: Afrika nechta tabiiy geografik o‘lkaga bo‘linadi?

Juma

ZarinaRuscha: «Лампа висит над столом. Коробка стоит под столом. Перед зеркалом стоит стул.» Bu gaplarda ot «творительный» kelishigida.
AnvarSabab haqida: «Мы не пошли в парк из-за дождя» (yomon sabab). «Праздник удался благодаря друзьям» (yaxshi sabab).
Malika«Над», «под», «перед», «за» dan keyin ham, «рядом с» dan keyin ham ot творительный kelishigida: «рядом с домом».
Rus tili

Qulf 10: Xona bezagi

Topshiriq: Yaxshi sabab uchun qaysi old ko‘makchi mos?

AzizQaysi datchikni tanlaysizlar — A prujinamikan yoki B rezinami?
AnvarB da uzayish 8, 24, 56 mm, nisbatlar 1/8, 1/12 va hokazo — teng emas, shkala teng bo‘linmaydi.
JasurA da 1 : 10 = 2 : 20 = 3 : 30, har bir N uchun 10 mm. Bo‘linma 0,1 N.
ZarinaXalta 10 N: A prujinada 100 mm. O‘yinda xaltani osamiz va massani F : 10 bilan topamiz.
Demak, A prujina. Shanba kuni o‘yinni o‘tkazamiz!
Fizika

Qulf 11: Qaror

Topshiriq: Qaysi kalit B rezinani chetga surdi?

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 10 ta fanni birlashtirdi.

MatematikaOna tiliIngliz tiliTabiiy fanlarAdabiyotBotanikaFizikaGeografiyaRus tiliTarix

0 / 14 yulduz

Jamoa hisoboti

Uy yasagan dinamometr

100, 200, 300 g yuk 1, 2, 3 N beradi (g = 10 N/kg). A prujina 10, 20, 30 mm uzaydi: 1 : 10 = 2 : 20 = 3 : 30 — proporsiya. B rezina 8, 24, 56 mm uzaydi, nisbatlar teng emas. Xalta 10 N (1 kg), A da 100 mm. Biz A prujinani tanladik.

— 6-B jamoa

Topilgan kalitlar

  1. Prujina uzayishi kuchga mutanosib bo‘lsa, shkalani teng bo‘lish mumkin; shuning uchun datchik prujina bo‘lishi kerak.
  2. 100, 200, 300 g yuk — 1, 2, 3 N (F = m · g, g = 10 N/kg). Bo‘linma A da 0,1 N.
  3. A prujinada F : uzayish = 1 : 10 = 2 : 20 = 3 : 30 — proporsiya; B rezinada nisbatlar 1/8, 1/12, … teng emas.
  4. Xalta 10 N (1 kg) tortadi; A prujinada buni 10 · 10 mm = 100 mm deb oldindan hisoblash mumkin.

Yulduzli savollar

  1. Massasi 2 kg bo‘lgan jismning og‘irlik kuchi (g = 10 N/kg)?

  2. Qismi 12 N va bu 3/5 bo‘lsa, butun qancha?

  3. O‘ylab ko‘r: nega dinamometrni 0 da tekshirish kerak?

Hikoyadagi darslar