ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Takrorlash. Bo‘luvchilar va karralilar

Darslar 1–2 · 2 ta dars · M.A. Mirzaahmedov, A.A. Rahimqoriyev, Sh.N. Ismailov, M.A. To‘xtaxodjayeva. Matematika 6-sinf, 2-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
2

Sonning bo‘luvchilari va karralilari

Darslik, 6–9-betlar
MaqsadBo‘luvchi va karrali tushunchalarini bilish; berilgan sonning barcha bo‘luvchilarini va dastlabki karralilarini topish.
Yangi so‘zlar
bo‘luvchi · divisorkarrali · multipleqoldiqsiz bo‘linish · division with no remaindernatural son · natural number
Tushuntirish

Agar a natural son b natural songa qoldiqsiz bo‘linsa, b soni a ning bo‘luvchisi, a esa b ning karralisi deyiladi. Masalan, 20 : 4 = 5 qoldiqsiz, demak 4 soni 20 ning bo‘luvchisi, 20 esa 4 ning karralisi. Har bir sonning bo‘luvchilaridan eng kichigi 1, eng kattasi esa sonning o‘zi. Sonning karralilari cheksiz ko‘p, eng kichigi esa sonning o‘zi. Bo‘luvchilarni topishda 1 dan boshlab sonlarga navbat bilan bo‘lib ko‘ramiz va juftlarini yozib boramiz.

★Esda tuting
a : b qoldiqsiz bo‘linsa, b — a ning bo‘luvchisi, a — b ning karralisi.
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Mahalladagi 28 nafar bola o‘yin uchun jamoalarga bo‘linmoqchi, hech kim ortib qolmasligi kerak. 28 = 4 · 7, shuning uchun 2, 4, 7 yoki 14 kishilik teng jamoalar tuzish mumkin: masalan, 4 ta jamoa, har birida 7 bola.

Kim ishlatadi

O‘qituvchi sinfni guruhlarga bo‘ladi, avtobus rejalovchisi o‘rindiqlarni qatorlarga teng taqsimlaydi, novvoy mahsulotni teng qutilarga joylaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Soat siferblatidagi 12 ta soat belgisini (kerak bo‘lsa, chizib oling) teng guruhlarga bo‘lishning barcha usullarini toping.

Namunalar
12 ning bo‘luvchi juftlari
1 · 122 · 63 · 4
1, 122, 63, 4
12 ning bo‘luvchilari: 12 = 1 · 12 = 2 · 6 = 3 · 4, demak 1, 2, 3, 4, 6, 12 (jami 6 ta).
051015202530350 + 7 + 7 + 7 + 7 + 7 = 35
7 ning karralilari: 7, 14, 21, 28, 35, ... Ularni 7 ni 1, 2, 3, 4, 5, ... ga ko‘paytirib hosil qilamiz.
Sinfda faoliyat

«Juftlarni top»: har bir o‘quvchiga 1 dan 36 gacha sonlardan biri beriladi. O‘qituvchi «24 ning bo‘luvchisi!» desa, 24 ning bo‘luvchisi bo‘lgan sonlarga ega o‘quvchilar o‘rnidan turadi. Keyin «6 ning karralisi!» deb takrorlanadi.

Mashq
1
18 sonining nechta bo‘luvchisi bor?
2
9 ning beshinchi karralisini toping.
3
56 soni 8 ning karralimi? Tekshiring.
4
Nima uchun sonning bo‘luvchilari soni cheklangan, karralilari soni esa cheksiz?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYosh tadqiqotchilar klubiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →