☰ Mundarija · Matematika

Takrorlash. Bo‘luvchilar va karralilar

Darslar 1–2 · 2 ta dars · M.A. Mirzaahmedov, A.A. Rahimqoriyev, Sh.N. Ismailov, M.A. To‘xtaxodjayeva. Matematika 6-sinf, 2-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
2

Sonning bo‘luvchilari va karralilari

Darslik, 6–9-betlar
MaqsadBo‘luvchi va karrali tushunchalarini bilish; berilgan sonning barcha bo‘luvchilarini va dastlabki karralilarini topish.
Yangi so‘zlar
bo‘luvchi · divisorkarrali · multipleqoldiqsiz bo‘linish · division with no remaindernatural son · natural number
Tushuntirish

Agar a natural son b natural songa qoldiqsiz bo‘linsa, b soni a ning bo‘luvchisi, a esa b ning karralisi deyiladi. Masalan, 20 : 4 = 5 qoldiqsiz, demak 4 soni 20 ning bo‘luvchisi, 20 esa 4 ning karralisi. Har bir sonning bo‘luvchilaridan eng kichigi 1, eng kattasi esa sonning o‘zi. Sonning karralilari cheksiz ko‘p, eng kichigi esa sonning o‘zi. Bo‘luvchilarni topishda 1 dan boshlab sonlarga navbat bilan bo‘lib ko‘ramiz va juftlarini yozib boramiz.

Namunalar
12 ning bo‘luvchilari: 12 = 1 · 12 = 2 · 6 = 3 · 4, demak 1, 2, 3, 4, 6, 12 (jami 6 ta).
7 ning karralilari: 7, 14, 21, 28, 35, ... Ularni 7 ni 1, 2, 3, 4, 5, ... ga ko‘paytirib hosil qilamiz.
Sinfda faoliyat

«Juftlarni top»: har bir o‘quvchiga 1 dan 36 gacha sonlardan biri beriladi. O‘qituvchi «24 ning bo‘luvchisi!» desa, 24 ning bo‘luvchisi bo‘lgan sonlarga ega o‘quvchilar o‘rnidan turadi. Keyin «6 ning karralisi!» deb takrorlanadi.

Mashq
1
18 sonining nechta bo‘luvchisi bor?
2
9 ning beshinchi karralisini toping.
3
56 soni 8 ning karralimi? Tekshiring.
4
Nima uchun sonning bo‘luvchilari soni cheklangan, karralilari soni esa cheksiz?