O‘simliklarning mineral oziqlanishi. Ildiz bosimi. O‘g‘itlar
Tuproqdagi suv va unda erigan tuzlar avval ildiz tukchalariga, undan yonma-yon joylashgan po‘st hujayralariga, so‘ng ildizning o‘tkazuvchi qismiga o‘tadi va poya orqali yerusti organlarga ko‘tariladi. Suv o‘simlik uchun juda muhim: unda oziq moddalar erigan holda bo‘ladi, hujayralar suv bilan tarang turadi; suv yetishmasa o‘simlik so‘liydi, sug‘orilsa tiklanadi. Ildizdan suvni yuqoriga haydaydigan kuch ildiz bosimi deyiladi: bahorda kesilgan tok, terak, tol novdalaridan shira tomchilab chiqishi uning belgisi. Qishda ko‘p yillik o‘simliklarning ildiz tukchalari ishlamaydi, bahorda yana faollashadi. O‘zbekistonda yozda yog‘in kam va issiq bo‘lgani uchun madaniy o‘simliklar sug‘oriladi, ammo suvni isrof qilmaslik kerak. Hosil mo‘l bo‘lishi uchun tuproqqa o‘g‘it solinadi. Organik o‘g‘it (go‘ng) tuproqda chirib, uning holatini yaxshilaydi. Mineral o‘g‘itlar zavodlarda tayyorlanadi: azotli (masalan, selitra) o‘sishni tezlashtiradi, fosforli va kaliyli o‘g‘itlar hosilning ko‘p to‘planishi va tez pishishiga yordam beradi.
Tajriba: bir xil ikkita so‘lgan xona gulidan bittasini sug‘oring, ikkinchisini sug‘ormang va 1–2 soatda taqqoslang. Muhokama: nima uchun yozda kechqurun yoki erta tongda sug‘organ afzal? Mineral o‘g‘it demosi (faqat o‘qituvchi, doza belgilangan): ko‘p o‘g‘it o‘simlikni «kuydirishi» mumkin. Xavfsizlik: o‘g‘itlarga bolalar tegmaydi; mineral o‘g‘itni ichish, tatish va ko‘zga tekkizish xavfli; ish tugagach qo‘lni sovun bilan yuving.